Παιδεία και εκπαίδευση (πίσω από τις λέξεις)

Παιδεία και εκπαίδευση
Δ. Ν. Μαρωνίτης | Κυριακή 1 Μαρτίου 2009 BHMA

...οι περί Παιδείας και Εκπαίδευσης συζητήσεις που γίνονται, χρόνια τώρα, στον τόπο μας πραγματοποιούνται συνήθως από πρόσωπα που δεν έχουν εμπράγματη πείρα της εκπαιδευτικής μας πραγματικότητας· τούτο ισχύει κατ΄ εξοχήν για όσους αναλαμβάνουν από θέσιν ισχύος να ρυθμίσουν τις εκάστοτε επιπλοκές και εμπλοκές της...

Ως ρίζα και κορμός ενός πολύκλαδου δέντρου, η λέξη Παιδεία (δυσμετάφραστη ή και αμετάφραστη στις ξένες γλώσσες) εμφανίζει εξελισσόμενο, σημασιολογικό και λειτουργικό εύρος και βάθος. Οι αρχές της ανιχνεύονται στον Αισχύλο και στον Σοφοκλή, δηλώνοντας κατ΄ αρχήν την τροφή και την ανατροφή ενός παιδιού, αλλά και την καλλιέργεια ενός δέντρου. Στον Πλάτωνα η λέξη σαφώς πλέον αναβαθμίζεται και αναδεικνύεται σε μέτρο γνώσης και αρετής, καλύπτοντας τελικώς τόσο την πλατωνική οντολογία όσο και την πλατωνική επιστήμη. Η ίδια λέξη θεωρείται στην ελληνική αρχαιότητα ενίοτε συνώνυμη της νεαρής ηλικίας, ενώ σκοπίμως συνάπτεται κάποτε τόσο με την παιδεία όσο και με την παιδιά · σημαίνοντας την παιδαριώδη φλυαρία και ανοησία αφενός, το παίγνιο (ως διασκέδαση ή ως φιλόσοφη μέθοδο) αφετέρου. Στους Ρωμαίους η ελληνική παιδεία μεταφράστηκε όψιμα ως humanitas, και με το ιδεολογικό αυτό φορτίο υποστήριξε και υποστηρίζει εφεξή τις λεγόμενες ανθρωπιστικές σπουδές· άλλως πώς (κατά τη γνώμη μου κακώς): πειθαρχίες.

Πλησιέστερη ετυμολογικά και λειτουργικά προς τη ριζική παιδεία αναγνωρίζεται η μεταγενέστερη εμπρόθετη εκπαίδευσις, παράγωγη του ρήματος εκπαιδεύω, το οποίο, όσο βλέπω στα λεξικά, εμφανίζεται πρώτη φορά στον πλατωνικό Κρίτωνα, με τη σημασία του διδάσκω κάποιον κάτι ή εντυπώνω σε κάποιον κάτι με τη διδασκαλία - αυτού του είδους η εκπαίδευση αφορά ενίοτε και την προσαρμοστική άσκηση ενός ζώου.

Παραμένοντας στο κρίσιμο αυτό ζεύγος ( Παιδεία-Εκπαίδευση ) που συνιστά την κοινόχρηστη ως σήμερα ορολογία της σχολικής θεωρίας και πράξης, θα επιχειρήσω την άλλη Κυριακή μια, όσο γίνεται συντομότερη, σύγκριση των δύο ομογενών όρων, προκειμένου να φανούν κάποιες τυπικές συγκαλύψεις και επικαλύψεις, οι οποίες ευνοούν και συντηρούν ουσιαστικές παρεξηγήσεις. Θυμίζω σήμερα τα γνωστά και αυτονόητα: η λέξη εκπαίδευση έχει χρόνια τώρα εγκατασταθεί στη σχολική πρακτική, με ή χωρίς επιθετικό προσδιορισμό, για να δηλώσει κυρίως τις δύο πρώτες βαθμίδες της. Στις μέρες μας επικράτησαν οι όροι πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε αντικατάσταση της στοιχειώδους και μέσης, που συνολικά ορίζονται ως Γενική Εκπαίδευση. Σε αντιδιαστολή προφανώς ο όρος παιδεία επιφυλάσσεται τιμητικά για την πανεπιστημιακού τύπου ανώτατη (πρόσφατα και ανώτερη) βαθμίδα. Παρά ταύτα η συντομογραφία ΑΕΙ αναλύεται στον επίτιτλο Ανώτατα (και Ανώτερα ) Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, οπότε η παιδεία φαίνεται να συμπάσχει, ονομαστικά τουλάχιστον, με την εκπαίδευση, διατηρώντας ωστόσο την ανωτερότητά της.

Εξάλλου η παιδεία, εκτός τώρα σχολικών ιδρυμάτων, έχει διευρυνθεί και ως περιεκτικός όρος του πολιτισμού, στα κεφάλαια προπάντων των γραμμάτων και των τεχνών. Από την άποψη αυτή η μετάφραση της ελληνικής λέξης παιδεία στη λατινική λέξη cultura έχει το προσόν ότι μας θυμίζει τη ριζική σημασία της ως καλλιέργειας, σε μεταφορικό τώρα επίπεδο. Προφανώς συνεχίζεται.

ΜΕΡΑ ΔΗMΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ 26 ΦΛΕΒΑΡΗ

Οπου οι καθηγητές κι οι μαθητές ανέλαβαν πρωτοβουλίες, τα αποτελλέσματα ήταν πολύ θετικά και τα παιδιά ζητούν την επανάληψή της.
Στις φώτο στιγμιότυπα από δρώμενα και δράσεις στο Λύκειο Παλουριώτισσας

Ελλάδα-Εμπόριο ελπίδας για πτυχιούχους "καθηγητικών" σχολών

Θέλεις να διοριστείς; Πλήρωσε και... βλέπουμε του Χρήστου Κάτσικα xkatsikas@xkatsikas.gr
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: 27 Φεβρουαρίου 2009 ΤΑ ΝΕΑ

Θέλετε να διοριστείτε στη δημόσια εκπαίδευση; Τώρα μπορείτε να κάνετε το όνειρό σας πραγματικότητα, αρκεί να παρακολουθήσετε ένα σεμινάριο και να πληρώσετε από 1.700 έως 2.500 ευρώ! Αυτό είναι το μήνυμα που έστειλε το ΥΠΕΠΘ σε χιλιάδες πτυχιούχους όλων των καθηγητικών σχολών (φιλολόγων, μαθηματικών, φυσικών κ.λπ.), οι οποίοι συνωστίζονται για μια θέση εκπαιδευτικού στα δημόσια σχολεία. Ο αριθμός των αποδεκτών του μηνύματος ξεπερνά τις 170.000,

ενώ ο αριθμός των φορέων, που το είδαν ως νέο πεδίο επιχειρηματικής δραστηριότητας και θεώρησαν ότι είναι μια ευκαιρία να γεμίσουν τα ταμεία τους, ξεφυτρώνει σαν τα μανιτάρια!

Όλα άρχισαν πριν από αρκετούς μήνες, όταν η Ένωση Ελλήνων Φυσικών και το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας ανακοίνωσαν ότι αρχίζουν ετήσια επιμόρφωση στην Ειδική Αγωγή, την οποία όσοι παρακολουθήσουν «θα λάβουν ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ στην ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ και θα αποκτήσουν τη δυνατότητα να προσληφθούν στα ΣΜΕΑ (δημόσια σχολεία για άτομα με ειδικές ανάγκες)». Τα σεμινάρια αυτά ήταν διάρκειας 400 ωρών (20 ώρες κάθε Σαββατοκύριακο!) και πραγματοποιήθηκαν σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας. Το κόστος για τον επιμορφούμενο; 1.700 ευρώ! Λίγο αργότερα, ψηφίστηκε στη Βουλή ο νόμος 3699/2008 για την Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση, ο οποίος προέβλεπε, φωτογραφικά, ότι για να διοριστεί ένας εκπαιδευτικός στα σχολεία ειδικής αγωγής ήταν απαραίτητο, ανάμεσα σε άλλα, ένα σεμινάριο 400 ωρών.

Aπό τη στιγμή εκείνη, με «ταχύτητα φωτός», που θα τη ζήλευε ακόμη και η πιο ευέλικτη επιχείρηση, οργανώθηκαν από διάφορους φορείς (Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Μονάδα Εφηβικής Υγείας, Β΄ Παιδιατρική Κλινική, Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών, κ.λπ.) δεκάδες «ταχύρρυθμα και ετήσια»! σεμινάρια από το Κιλκίς μέχρι την Αθήνα και τον Πειραιά και από τη Χίο και τη Μυτιλήνη μέχρι τον Βόλο και τη Θεσσαλονίκη με υψηλότατο κόστος που κυμαίνεται από 1.700 έως 2.500 ευρώ το άτομο.

Ο αρχαιοελληνικός δρόμος του μεταξιού

Αγαλματίδιο αρχαίου Έλληνα στρατιώτη, ύψους 42εκ., που βρέθηκε σε τάφο του 3ου αι π.Χ, νότια της οροσειράς TIAN SHAN στην πιο δυτική επαρχία της Κίνας XINJIANG-UYGUR

Ενα εξαιρετικά ενδιαφέρον άρθρο του Τ.Καφαντάρη στο Βήμα

Είχαν φθάσει οι Αχαιοί στην αρχαία Κίνα; Γιατί οι Κινέζοι αναφέρουν την Ελλάδα με το όνομα «Σελλά»; Ποιος λαός ήταν οι ψηλοί,κοκκινομάλληδες με ανοιχτόχρωμα μάτια,των οποίων οι μούμιες βρέθηκαν στην έρημο Τακλαμακάν; Η αρχαιολογική σκαπάνη φέρνει εσχάτως στο φως εκπληκτικά ευρήματα
Κυριακή 22 Φεβρουαρίου 2009

...πώς λένε την Ελλάδα στη γλώσσα τους. Μου αποκρίθηκε: «Σελλά» (λαρισινή προφορά). Ξαφνιασμένος, τον ρώτησα αν αυτή η λέξη έχει κάποιο άλλο νόημα στα κινέζικα. «Οχι» μου είπε «αλλά Αιγαίο σημαίνει Θάλασσα της Αγάπης»...

Η απορία για τις συμπτώσεις με συνόδεψε όλα τα επόμενα χρόνια. Ιδιαίτερα η ομοιότητα του Σελλά με το προομηρικό όνομα Σελλάς (Χώρα του Φωτός) της χώρας μας, με έκανε να φαντάζομαι απογόνους των Αργοναυτών σε ρόλο Μάρκο Πόλο. Βέβαια, ο Αριστέας ο Προκοννήσιος, ο ποιητής του 7ου αιώνα π.Χ. και συγγραφέας των Αριμασπείων Επών, είχε περιηγηθεί μεγάλο μέρος της Ασίας- αλλά είχε φθάσει στην άλλη της άκρη; Η βεβαιότητα του Αλεξάνδρου ότι μετά την Ινδία ο κόσμος τελείωνε, δεν άφηνε περιθώρια για κάτι τέτοιο. Ακόμη και έτσι όμως αυτό δεν σήμαινε ότι δεν θα το έκανε κάποιος επόμενος «για λογαριασμό του». ...

Ο αρχαιοελληνικός δρόμος του μεταξιού

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΗΓΕΣΙΕΣ ΚΑΤΩΤΕΡΕΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΣΤΑΣΕΩΝ

Παρατίθεται η πρόσφατη ανακοίνωση της πλειοψηφίας του προεδρείου της ΠΟΕΔ

Oταν η επιτροπή για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση αναφέρθηκε σε εθνοκεντρική παιδεία κάποιοι δiέρρήγνυαν τα ιμάτιά τους. Όταν κάποιος Τούρκος επίσημος αναφέρει ότι στην Κύπρο υπάρχουν δύο λαοί ΕΔΕΚ, ΔΗΚΟ και άλλα κόμματα ξεσηκώνονται και τον κατακεραυνώνουν, διότι προωθεί διχοτομικά σχέδια.
Αρα όλοι εμείς, ιδιαίτερα οι εκπαιδευτικοί της Κύπρου, θεωρούμε ότι στην Κύπρο υπάρχει ένας λαός και επισήμως οι Τουρκοκύπριοι θεωρούνται συμπατριώτες και συμπολίτες μας.
Γιατί λοιπόν συνάδελφοι συνδικαλισταί της δημοτικής δεν δέχεστε επισκέψεις, και κατά συνέπεια σύσφιξη των σχέσεων, των παιδιών των Τουρκοκυπρίων, των συμπατριωτών μας;;
Φταίνε άραγε οι νέοι της Γερμανίας για τα εγκλήματα των ναζιστών;
Φταίνε οι μικροί τουρκοκύπριοι για την εισβολή και την κατοχή;
Τι καταλάβατε από τις πολύχρονες σπουδές και τα μεταπτυχιακά σας;;
Τι απόψεις μεταδίδετε στα νεαρά κυπριόπουλα;;
Αυτά λέτε στα ευρωπαϊκά συνέδρια που συμμετέχετε;; (Δεν νομίζω...)

Δεν είστε πλέον σε θέση να εκπροσωπείτε την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών (ΠΟΕΔ κι ΟΕΛΜΕΚ), έχετε καταντήσει ένας φορέας συντηρητικός κι εθνικιστικός, ένα βαρίδι της κυπριακής κοινωνίας και δυστυχώς ακόμα KAI ΤΩΡΑ δηλητηριάζετε παιδικές ψυχές.

Ποιητής μέσα στην εποχή του

Ο Γιάννης Ρίτσος! Ποιητής μέσα στην εποχή του. Μα συγχρόνως πριν, πέρα και πάνω από αυτήν.
Μέσα, γιατί δεν αποτραβήχτηκε στα "ιδιωτικά" δώματα. Έμεινε με τον λαό, πάλεψε και μάτωσε γι' αυτόν. Ερωτευμένος με την Πραγματικότητα! Ερωτευμένμος με τη Θύμηση. Ερωτευμένος με την Επανάσταση και την Αλλαγή του Κόσμου!!!
Πριν, γιατί, όπως κι άλλοι της γενιάς του, αναμετρήθηκαν με το αρχαιοελληνικό παρελθόν και την καταγωγή, όχι με στείρο εθνικισμό, αλλά δημιουργώντας μια ιδιαίτερη ποιητική μυθολογία.
Πέρα, γιατί συνομίλησε με ευρωπαίους και παγκόσμιους ηφαιστιογενείς τρόπους για την εξημερωμένη και την ατίθαση ποίηση.
Πάνω, γιατί μίλησε με εξαιρετικό πυκνό, φιλοσοφικό και ποιητικό τρόπο για όλες τις "μεταφυσικές" ανησυχίες των ανθρώπων σε "παραδείσους" αγάπης αδερφικής, που σχεδόν πια ξεχάστηκαν.
Φιλόλογοι, ξαναδιαβάστε την Τέταρτη διάσταση!
Ιστορικοί, αντίδοτο στο φασισμό και στη μιζέρια οι Μαρτυρίες Α΄ και Β΄, το Κιγκλίδωμα, τα Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας, ο Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο!
Μουσικοί, αφουγκραστείτε τον παναθρώπινο Επιτάφιο και ακόμα τον Τειρεσία!
Θεολόγοι, μη φοβηθείτε την Τελευταία προ Ανθρώπου Εκατονταετία και το "βλάστημο" Εικοναστάσι Ανωνύμων Αγίων!
Φυσικοί και Μαθηματικοί, μήπως δε θυμάστε Το τερατώδες αριστούργημα!
Κι εσείς, οι ακραιφνείς του ατσαλάκωτου σεντονιού Ποιητές, διαβάστε φωναχτά στα ορφανά του κόσμου τη Γκραγκάντα!
Στους αστερισμούς αυτούς θα βρείτε τη νέα δύναμη της Πολιτικής, της σχέσης αλληλεγγύης με τον Άλλο. Τα υπόλοιπα είναι εκ του περισσού και επιφάσεις...

Υ.Γ. Κάπου θα βρείτε τα πρακτικά του αποκαλυπτικού Διαεθνούς Συνεδρίου (2005) "Ο ποιητής και ο πολίτης Γιάννης Ρίτσος", του Μουσείου Μπενάκη, εκδ. Κέδρος, Αθήνα 2008.
Στις ανάγκες των μαθητών σας και στη σχολική βιβλιοθήκη υπάρχει χώρος γι' αυτήν.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΥΑΡΗΣ

(φώτο βιβλίου στην προηγούμενη ανάρτηση-παρακάτω)

ΡΙΤΣΟΥ2009ετος