Mια σκέψη Το σχολείο διδάσκει τον ηρωισμό σαν αρετή, αντί να ερμηνεύει την Ιστορία

Με αφορμή έναν φόνο


Κάτοχοι της πολιτικής «αλήθειας»
Γράφει η Άννα Φραγκουδάκη


# Φόνος αστυνομικού, σαν κινηματογραφικό έργο με τη μαφία. Επικίνδυνα φαινόμενα παρακμής των ιδεών για έναν καλύτερο κόσμο, αποσύνθεσης των ιδεολογιών, σύγχυσης ανάμεσα στην αριστερά και στην πιο απεχθή εκδοχή της ακροδεξιάς. Αδιέξοδο.

Συγκλίνει ανατριχιαστικά η άκρα δεξιά με το ομόλογό της δήθεν αριστερό, που βασικό χαρακτηριστικό έχουν την απόλυτη βεβαιότητα τι είναι πολιτικά «σωστό». Στην εποχή της κρίσης των ιδεολογιών, κάποιοι νομίζουν ότι κατέχουν την πολιτική «αλήθεια» και ξέρουν τόσο καλά τι είναι πολιτικά «σωστό», που αυτή η βεβαιότητα τους επιτρέπει όχι μόνο να σπάνε τα κεφάλια όσων ηλιθίων έχουν λάθος πολιτική θέση, αλλά να τους σκοτώνουν κιόλας όταν βολεύει, όπως «επαναστατικά» εγκαινίασε η 17 Νοέμβρη.

# Θα πρέπει να αναρωτηθούμε από πού αντλούν διάφορες ομάδες, όχι την απόλυτη βεβαιότητα ότι ξέρουν την «αλήθεια» και το «σωστό», αυτή δυστυχώς είναι πλατιά διαδεδομένη, αλλά από πού αντλούν το δικαίωμα να αποδίδουν στον εαυτό τους τον ρόλο του «θεού» τιμωρού, επειδή αυτοί ξέρουν τι είναι «σωστό». Θα διαπιστώσουμε ένα μεγάλο κενό.

# Το σχολείο διδάσκει τον ηρωισμό σαν αρετή, αντί να ερμηνεύει την Ιστορία, και προβάλλει τις αξίες του 19ου αιώνα σαν υπερχρονικές, αντί να καλλιεργεί τις ιδέες που έχει μεγάλη ανάγκη το παρόν, όπου μέγιστη προτεραιότητα έχουν οι συμμαχίες, η διαπραγμάτευση και η ειρήνη με κάθε θυσία.

# Απέναντι στον κατεστημένο πολιτικό λόγο, αντί για κριτικό αντίλογο, ολόκληρη η λεγόμενη αριστερά, εγκλωβισμένη στην ιδεολογία της «δίκαιης» βίας, αποσιωπά ότι η βία για «καλούς» σκοπούς όχι μόνο δεν οδηγεί στο μέλλον αλλά μεταμορφώνει σαν από μόνη της τους καλούς σκοπούς σε μορφώματα τερατικά. Αυτά τα δύο καλλιεργούν νοοτροπίες που μπορεί να συναντήσουν οργισμένους και περιθωριακούς νέους αριστερά και δεξιά, έτοιμους για νταηλίκι έως τον φόνο.

# Κι επειδή με τις ευρωεκλογές απόχτησε απρόσμενη δημοσιότητα η Ρόζα Λούξεμπουργκ, δεν ξέρω αν κανένας θυμήθηκε ότι η διασημότερη φράση της, που ιδίως οι εχθροί της για χρόνια επαναλάμβαναν με σεβασμό, είναι: «Η ελευθερία δεν μπορεί να είναι άλλο παρά ελευθερία εκείνου που σκέφτεται διαφορετικά».

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 ΜΕΡΟΣ Β΄ kai Γ'

ΜΕΡΟΣ Β΄ (45 µονάδες)

Β1. Να γράψετε σύντοµα κατατοπιστικά σηµειώµατα για τα πιο κάτω, µε βάση τα ζητούµενα των παρενθέσεων:

α. «Ιερή Συµµαχία» (χρονικό πλαίσιο, οι δυνάµεις που την συγκροτούσαν,
σκοπός).

β. «Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάννης (1923)» (συµβαλλόµενα µέρη,
περιεχόµενο συνθήκης, συνέπειες για τον ελληνισµό).

γ. «Συγκρούσεις Τηλλυρίας» (χρονικό πλαίσιο, γεγονότα, παρέµβαση του διεθνούς παράγοντα).

(3 x 5 = 15 µονάδες)

Β2. Σε ένα κείµενο 150 – 200 λέξεων να αναφερθείτε στην έκβαση της Ελληνικής Επανάστασης και να εξηγήσετε πώς η περιορισµένη εδαφική επικράτεια του πρώτου ελληνικού κράτους συνέβαλε στην ανάπτυξη της Μεγάλης Ιδέας. Στο κείµενό σας να εντάσσονται λειτουργικά και οι παρακάτω όροι / έννοιες:

Πρωτόκολλο Ανεξαρτησίας, εγγυήτριες δυνάµεις, σύνορα, αλυτρωτισµός.
(15 µονάδες)

2

Β3. Να γράψετε ένα κείµενο 150 – 200 λέξεων, στο οποίο να παρουσιάζετε τους λόγους ίδρυσης του Οργανισµού Ηνωµένων Εθνών (ΟΗΕ). Να αναφέρετε τα βασικά όργανα του ΟΗΕ και να εξηγήσετε πώς η διαδικασία λήψης αποφάσεων στο Συµβούλιο Ασφαλείας επηρεάζει την αποτελεσµατικότητα του Οργανισµού.

(15 µονάδες)



ΜΕΡΟΣ Γ΄ (35 µονάδες)



ΠΡΟΣΟΧΗ: 1. Ορθή είναι κάθε απάντηση που τεκµηριώνεται επαρκώς µε βάση στοιχεία από τις πηγές που παρατίθενται, καθώς και µε άλλα ιστορικά γεγονότα / στοιχεία.

2. Η αντιγραφή αυτούσιων χωρίων από τις πηγές, χωρίς περαιτέρω επεξεργασία τους, αξιολογείται µε µηδέν µονάδες.



Γ1. Ορισµένα από τα αιτήµατα του Στρατιωτικού Συνδέσµου

«Ο Στρατιωτικός Σύνδεσµος ποθεί όπως η θρησκεία µας υψωθεί στον πρέποντα ιερό προορισµό της, όπως η ∆ιοίκηση της χώρας καταστεί χρηστή και έντιµη, όπως η ∆ικαιοσύνη απονέµεται γρήγορα µε αµεροληψία και ισότητα προς όλους γενικώς τους πολίτες αδιακρίτως τάξης, όπως η Εκπαίδευση του Λαού καταστεί ωφέλιµη προς τον πρακτικό βίο και τις στρατιωτικές ανάγκες της χώρας […] και τέλος όπως ανορθωθεί η οικονοµία […], ώστε από τη µια ο σχεδόν φτωχός ελληνικός λαός ανακουφισθεί από τη βαριά φορολογία, την οποία ήδη καταβάλλει και η οποία ασπλάχνως κατασπαταλείται για τη διατήρηση πολυτελών και περιττών υπηρεσιών και υπαλλήλων, για χάρη της απαίσιας συναλλαγής και από την άλλη να καθοριστούν τα όρια, εντός των οποίων δύνανται να αυξηθούν οι δαπάνες για τη στρατιωτική προετοιµασία της χώρας και τη συντήρηση του στρατού και του στόλου σε ειρηνική περίοδο».

Ν. Ζορµπάς, Αποµνηµονεύµατα, Αθήνα 1925, σελ. 17 (διασκευή).

α. Να αναφέρετε πέντε (5) από τα αιτήµατα του Στρατιωτικού Συνδέσµου,
όπως διατυπώνονται στο πιο πάνω παράθεµα.
(5 µονάδες)

β. Ένα αποτέλεσµα του Κινήµατος στο Γουδή ήταν η πρόσκληση του Ελευθέριου Βενιζέλου στην Αθήνα από την ηγεσία του Στρατιωτικού Συνδέσµου. Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις, να παρουσιάσετε τις συνταγµατικές και διοικητικές µεταρρυθµίσεις τις οποίες προώθησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ως πρωθυπουργός, κατά το 1911-
1912.
(10 µονάδες)

3


Γ2.


Ι. Συµφωνία του Μονάχου

«Η διευθέτηση του προβλήµατος της Τσεχοσλοβακίας, η οποία έχει τώρα
επιτευχθεί, είναι – κατά τη γνώµη µου – µόνο το πρελούδιο (προοίµιο) για
µια µεγαλύτερη διευθέτηση, µε την οποία η Ευρώπη ολόκληρη µπορεί να
βρει την ειρήνη. Αυτό το πρωί είχα άλλη µια συνοµιλία µε το Γερµανό
Καγκελάριο Χερ Χίτλερ και εδώ είναι το έγγραφο το οποίο φέρει το όνοµά
του καθώς και το δικό µου [ο Τσάµπερλαιν, λέγοντας αυτό, ανέµιζε το
έγγραφο στο πλήθος, το οποίο τον επευφηµούσε]…»

∆ήλωση του πρωθυπουργού Νέβιλ Τσάµπερλαιν κατά την επιστροφή του από
το Μόναχο στο αεροδρόµιο Heston, στο Λονδίνο στις 30 Σεπτεµβρίου 1938.

Πηγή: http://en.wikipedia.org/wiki/Neville_Chamberlain (απόδοση στην

ελληνική).

ΙΙ.
«Ο διαµελισµός της Τσεχοσλοβακίας ισοδυναµεί µε µια ολοκληρωτική
υποταγή των δυτικών δηµοκρατιών µπροστά στην απειλή των Ναζί ότι θα
κηρύξουν πόλεµο. Μια τέτοια παραχώρηση δεν θα φέρει ούτε την ειρήνη
ούτε την ασφάλεια στην Αγγλία και στη Γαλλία. Αντίθετα, τοποθετεί αυτά τα
δύο κράτη σε µια κατάσταση πολύ πιο επικίνδυνη … Το να πιστεύουµε ότι
κερδίσαµε την ασφάλειά µας µε το να παραδίδουµε ένα µικρό κράτος στα
δόντια των λύκων είναι µια θανάσιµη ψευδαίσθηση».

∆ήλωση του Ουίνστον Τσόρτσιλ στον Τύπο µετά την υπογραφή της
Συµφωνίας του Μονάχου (Σεπτέµβριος 1938).

Πηγή: Β. Σκουλάτος, Ν. ∆ηµακόπουλος, Σ. Κόνδης, Ιστορία Νεότερη και
Σύγχρονη, τεύχος Γ΄, Γ΄ Ενιαίου Λυκείου, ΟΕ∆Β, Αθήνα 1999 (έκδοση ΙΑ΄),
σελ. 295.

α.
Να παρουσιάσετε τις διαφορετικές εκτιµήσεις των δύο Βρετανών πολιτικών
σχετικά µε το αποτέλεσµα της Συµφωνίας του Μονάχου που προκύπτουν
από τα πιο πάνω παραθέµατα.
(4 µονάδες)

β.
Ποιος από τους δύο Βρετανούς πολιτικούς δικαιώθηκε από τα γεγονότα
του 1939; Τεκµηριώστε την απάντησή σας.
(6 µονάδες)











4

Γ3. Απόσπασµα από οµιλία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ προς το Εθναρχικό
Συµβούλιο στις 17.5.1951.

«Ο αγώνας µας πρέπει να οργανωθεί, να συντονιστεί, να συνεχιστεί αδιάκοπος και αδιάλλακτος. Ούτε για µια στιγµή δεν πρέπει να µας απογοητεύσουν οποιεσδήποτε αντίξοες περιστάσεις. Η ξένη Κυβέρνηση µε πολλούς τρόπους επιδιώκει την απογοήτευση του Κυπριακού λαού… ∆εν παραγνωρίζουµε τις δυσκολίες και τα εµπόδια, τα οποία παρεµβάλλονται στο δρόµο προς την εθνική αποκατάστασή µας. ∆ύσκολος ο αγώνας και απαιτεί οργάνωση, επιµονή, πίστη. Σε κανένα από αυτά δεν θα υστερήσουµε και τίποτα δεν θα παραλείψουµε και θα κάνουµε τα πάντα για την επίτευξη της νίκης».



Άπαντα Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄, τόµος Α΄, Λευκωσία 1991, σελ. 75 (διασκευή).


Με βάση το παραπάνω παράθεµα και αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις να απαντήσετε στα πιο κάτω ερωτήµατα:

α. Ποιες είναι οι δυσκολίες και τα εµπόδια που υπαινίσσεται ο Αρχιεπίσκοπος
Μακάριος Γ΄ ότι παρεµβάλλει η βρετανική κυβέρνηση στον κυπριακό αγώνα;

(5 µονάδες)

β. Σε ποια διπλωµατική ενέργεια προέβη η κυπριακή πολιτική ηγεσία στο διεθνή χώρο το 1954, προκειµένου να προωθήσει το κυπριακό ζήτηµα;

(5 µονάδες)

– ΤΕΛΟΣ –

Istoria ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009 - Το δοκίμιο α' μέρος

ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2009



Μάθηµα: Ιστορία
Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Σάββατο, 30 Μαΐου 2009
7:30 – 10:30

1. Το εξεταστικό δοκίµιο αποτελείται από πέντε (5) σελίδες και τρία (3) µέρη.
2. Να απαντηθούν ΟΛΕΣ οι ερωτήσεις και των τριών (3) µερών.


ΜΕΡΟΣ Α΄ (20 µονάδες)

A1. Να προσδιορίσετε αν το περιεχόµενο των ακόλουθων προτάσεων είναι σωστό ή λάθος, γράφοντας στο τετράδιο εξέτασής σας τη λέξη «σωστό» ή «λάθος», δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Το 1925 η Κύπρος ανακηρύχθηκε επίσηµα βρετανική αποικία.

β. Ο πρόεδρος της Κυπριακής ∆ηµοκρατίας, Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, υπέβαλε τα δεκατρία σηµεία για τροποποίηση του συντάγµατος στον Τουρκοκύπριο αντιπρόεδρο Ραούφ Ντενκτάς.

γ. Η έκθεση Γκάλο Πλάζα έγινε αποδεκτή και από τις δύο πλευρές στην
Κύπρο.

δ. Οι ∆εκεµβριστές ήταν Ρώσοι αξιωµατικοί που εξεγέρθηκαν κατά του τσάρου Νικόλαου Α΄.

ε. Ο Κριµαϊκός Πόλεµος έληξε µε την ήττα και ταπείνωση της Οθωµανικής
Αυτοκρατορίας.

στ. Ο Θεόδωρος ∆ηλιγιάννης εισηγήθηκε «την αρχή της δεδηλωµένης».

ζ. Πρωτεργάτης της γερµανικής ενοποίησης ήταν ο καγκελάριος Βίσµαρκ.

η. Στην πολεµική τεχνολογία του Α΄ Παγκοσµίου Πολέµου χρησιµοποιήθηκαν για πρώτη φορά δηλητηριώδη αέρια και άρµατα µάχης.

θ. Ηγέτης της Οκτωβριανής Επανάστασης στη Ρωσία ήταν ο Αλέξανδρος
Κερένσκυ.

ι. Εισηγητής της πολιτικής “New Deal” ήταν ο Χάρυ Τρούµαν.

(10 x 1 = 10 µονάδες)

Α2. Κάθε µια από τις ιδιότητες της στήλης Β΄ αντιστοιχεί µε µια προσωπικότητα της στήλης Α΄. Να γράψετε στο τετράδιο εξέτασής σας τους αριθµούς της στήλης Α΄ και δίπλα από τον καθένα το γράµµα της στήλης Β΄ που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Προσοχή: ∆ύο προσωπικότητες της στήλης Α΄ περισσεύουν.

ΣΤΗΛΗ Α΄ ΣΤΗΛΗ Β΄
1. Μαχάτµα Γκάντι

2. Γουστάβος Στρέζεµαν

3. Σερ Ρόναλντ Στορς

4. Σερ Γκάρνετ Γούλσλεϊ

5. Αθανάσιος Τσακάλωφ



6. Μάο Τσε-Τουνγκ



7. Αριστείδης Μπριάν α. Συνιδρυτής της Φιλικής Εταιρείας

β. Ιδρυτής της Λαϊκής ∆ηµοκρατίας της Κίνας

γ. Κυβερνήτης της Κύπρου κατά την εξέγερση του Οκτωβρίου 1931.



δ. Ηγέτης του ινδικού αγώνα της ανεξαρτησίας και υποστηρικτής της µη βίας.

ε. Γάλλος πολιτικός που συνέδεσε το όνοµά του
µε την ιδέα της ενοποίησης της Ευρώπης.
(5 x 2 = 10 µονάδες)

Η μνήμη και η γνώση είναι η μεγαλύτερη κι η πιο ουσιαστική τιμή

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΡΓΥΡΙΟΥ
Η οκτάτομη
"Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας και η πρόσληψή της"

Στο τελευταίο σύνορο με τον Αλέξανδρο Αργυρίου

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου (φιλολογικό ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Κουμπή) υπήρξε συστηματικός ερευνητής της νεοελληνικής λογοτεχνίας, διανούμενος της Αριστεράς με συνεχή παρουσία. Πόσο απλά και αμετάκλητα στα αρχεία του Η./Υ. περνώ σε παρελθοντικούς χρόνους σημειώσεις και κείμενα για τον κριτικό και ιστορικό της νεοελληνικής λογοτεχνίας τον Αλέκο Αργυρίου [«είχε», «έδωσε», κυκλοφόρησε»…]. Όμως δεν είναι παρελθόν η αφειδώλευτη προσφορά του Αργυρίου για εξήντα πέντε χρόνια στα γράμματα, πανελλήνια και παγκόσμια. Στο πεδίο των ερευνών και των ανακοινώσεών του από το 1947 και εντεύθεν συμπεριλαμβάνονται οι Γ. Σεφέρης, Ο. Ελύτης, Γ. Θεοτοκάς, Ν. Καβαδίας, Νικήτας Ράντος, /Καλαμάρης, Μ. Αναγνωστάκης, οι Έλληνες νεωτερικοί του Μεσοπολέμου και οι υπερρεαλιστές ποιητές, οι μεταπολεμικοί ποιητές και πεζογράφοι κ.ά.
Γεννήθηκε το 1921 στην Αλεξάνδρεια και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Ελλάδα το 1927. Στην Αθήνα μετείχε στην Εθνική Αντίσταση, αποφοίτησε από τη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Ε.Μ.Π., εργάστηκε εκπονώντας μελέτες για το οπλισμένο και προεντεταμένο σκυρόδεμα (1947-1948 και 1950-1992)!!! Δραστηριότητες παράλληλες με τις ενασχολήσεις γύρω από τη λογοτεχνία. Πρωτοδημοσίευσε κριτικές του στο αριστερό περιοδικό Eλεύθερα Γράμματα το 1947. Συνεργάστηκε ακόμη με τα περιοδικά: Ποιητική Τέχνη. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Καινούρια Εποχή, Επιθεώρηση Τέχνης, Εποχές, Η λέξη, Το Δέντρο, Γράμματα και Τέχνες, Νέα Εστία, Εντευκτήριο, Πορφύρας, Αντί και με τις εφημερίδες: Δημοκρατικός Τύπος, Δημοκρατική, Η Ημέρα, Μεσημβρινή. Η Καθημερινή, Ελευθεροτυπία, Η Αυγή. Δημοσίευε τακτικά επιφυλλίδες στην εφημ. Το Βήμα (1971 -1973 και 1979-1985) και κριτική βιβλίου στην εφημ. Τα Νέα (1985).
Στη διάρκεια της Δικτατορίας ’67-74 μετείχε στην αντιστασιακή συντακτική επιτροπή των σύμμεικτων τόμων Δεκαοχτώ Κείμενα (1970) και Νέα Κείμενα, 1, 2 και σ’ αυτήν του διωκόμενου περιοδικού Η Συνέχεια (1973).
Το 1999 ανακηρύχθηκε επίτιμος διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ. Η μελέτη Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών βραβεύτηκε το 1984 με Α΄ Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου, ενώ το 1998 ο Αργυρίου βραβεύτηκε συνολικά για το έργο του με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο, επίσης με το Βραβείο Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών(2004).
Όταν η νεότερη ελληνική φιλολογία και η κριτική προσανατολίστηκε με βάση το περιεχόμενο και τις αξιολογήσεις που πρόβαλαν ιδίως οι Κωνσταντίνος Θ. Δημαράς, Λίνος Πολίτης, Μάριο Βίττι και Ρόντρικ Μπήτον, μέσω των ιστοριών της νεοελληνικής γραμματείας τις οποίες αυτοί συνέγραψαν. Όταν πολλοί ανέμεναν την ανάληψη μιας συλλογικής πρωτοβουλίας για τη συγγραφή μιας πολυφωνικής Ιστορίας της ελληνικής λογοτεχνίας. Τότε ήρθε η πολύτομη Ιστορία του πολυγραφότατου Αλέξανδρου Αργυρίου, ενός αφοσιωμένου εραστή και ακαταπόνητου μελετητή της νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ο Αργυρίου κόμισε με την οκτάτομη Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας και η πρόσληψή της από το 2001 ως το 2007 (εκδόσεις Καστανιώτης από το 2001 ως το 2007) ένα πρωτοφανές σε όγκο υλικό, την πείρα του ερευνητή, μα και τη βιωματική σχέση ιδίως με τους μεταπολεμικούς αριστερούς διανοητές και άλλους πρωταγωνιστές της μεταπολεμικής λογοτεχνικής παραγωγής. Κατέβαλε κόπο για την αντικειμενική διερεύνηση των προσλήψεων των ποιητικών και των πεζογραφικών δημιουργιών μέσα στο χρόνο και στην κριτική αποτίμηση των συγχρόνων και των κατοπινών μελετητών. Πρόκειται για έργο εντυπωσιακής πολυετούς ενασχόλησης, το οποίο καθιστά ακόμη πιο γοητευτικό η νηφάλια αποτίμηση, η οριζόντια εξέταση και η δημιουργική ανασύνθεση του υλικού.
Πρόσφατες εκδόσεις έργων του είναι τα κείμενα Εκκρεμότητες. Προτάσεις για επισφαλή ζητούμενα (εκδ. Καστανιώτης,2008) και το μελέτημα Τάκης Παπατσώνης (εκδ. Γαβριηλίδης, 2009).
Το ενδιαφέρον και η αγάπη του για τους λογοτέχνες και τον πνευματικό πολιτισμό της Κύπρου αποτυπώνεται από νωρίς (1948, 1951, 1956) με βιβλιοκρισίες για έργα ποίησης και πεζογραφίας των Ν. Νικολαϊδη, Γ.Φ. Πιερίδη, Μ. Ρουσσιά, Τ. Στεφα-νίδη, με το βιογραφικό του Λ. Ακρίτα (Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος,1981), με τη συμμετοχή του σε εκδηλώσεις για την Κύπρο στην Αθήνα.
Ανταποκρίθηκε με ενθουσιασμό και μίλησε στο λευκωσιάτικο συνέδριο Σύγχρονη Ελληνική Ποίηση, 11-13.9.1985 (Πρακτικά, Λευκωσία 1991), του ΣΕΚΦ-Ο.Ε.Λ.Μ.Ε.Κ. με διπλή εισήγηση για την ποίηση του Γιώργου Σεφέρη. Έδωσε ξανά το παρόν του με την εισήγηση για την ποιητική του Σεφέρη στο Α΄ Συμπόσιο Σεφέρη (14-16/4/1988, Αγία Νάπα- Πρακτικά 1991) Επιπλέον, με εγκυρότητα κατέθεσε τις σκέψεις του για τον Αιμίλιο Χουρμούζιο στο Συμπόσιο «Κύπριοι λογοτέχνες που έζησαν στην Ελλάδα» (Αγία Νάπα, 27-28 Απριλίου 1995- Πρακτικά 1999) και στο «Αφιέρωμα στην Κυπριακή λογοτεχνία» του περ. Σημείο (τχ. 4, 1996). Παραχώρησε, επίσης, συνεντεύξεις του στη Χαραυγή και τη Νέα Εποχή.
Επισημαίνω, επιπλέον, την παρουσία των δημιουργών που έζησαν ή κατάγονταν από την Κύπρο στην Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας: Ν. Νικολαϊδης, Λ. Ακρίτας, Γλ. Αλιθέρσης, Τ. Ανθίας, Θ. Πιερίδης, Πυθ. Δρουσιώτης, Αντ. Ιντιάνος, Π. Κριναίος, Αιμ. Χουρμούζιος, Κ. Μόντης, Λ. Παυλίδης, Ν. Κρανιδιώτης και όσοι άλλοι των Κυπριακών Γραμμάτων κυρίως. Ιδιαίτερα εκτενείς είναι οι αναφορές και ανθολογήσεις του έργου των Ανδρέα Παστελλά, Ανδρέα Χριστοφίδη, Θεοδόση Νικολάου, Μιχάλη Πασιαρδή, Κυριάκου Χαραλαμπίδη και η αξιοιποίηση δεδομένων από νεότερους δημιουργούς και μελετητές (Μ. Πιερή, Λ. Ζαφειρίου, Σ. Παύλου, Λ. Παπαλεοντίου κ.ά.).
Το 2004 ο Αλέξανδρος Αργυρίου, παρά τις ειλημμένες υποχρεώσεις και το προχωρημένο της ηλικίας, «για χάρη της Κύπρου και μόνο», όπως δήλωσε, έλαβε την γενναία απόφαση, να παραβρεθεί σε δύο τιμητικές εκδηλώσεις-συζητήσεις για το περιεχόμενο και τις στοχεύσεις της Ιστορίας της Ελληνικής Λογοτεχνίας στη Λευκωσία και τη Λεμεσό, στα πλαίσια των «Λογοτεχνικών Συναντήσεων» του ΣΕΚΦ –ΟΕΛΜΕΚ (12 και 13 Νοεμβρίου) με συνομιλητές τους Γιάννη Δάλλα, Λευτέρη Παπαλεοντίου και τον υπογράφοντα εκ μέρους του ΣΕΚΦ. Με την ευκαιρία της έκδοσης αυτής παραχώρησε συνεντεύξεις στην εφημ. Χαραυγή και στο λογοτεχνικό περιοδικό Νέα Εποχή. Ειδική μνεία, επιπλέον, αξίζει η προσεκτική προσέγγιση του έργου και της παρουσίας των δημιουργών που έζησαν στην Κύπρο ή κατάγονταν από αυτήν στην Ιστορία της Ελληνικής Λογοτεχνίας: Ν. Νικολαϊδης, Λ. Ακρίτας, Γλ. Αλιθέρσης, Τ. Ανθίας, Θ. Πιερίδης, Πυθ. Δρουσιώτης, Αντ. Ιντιάνος, Π. Κριναίος, Αιμ. Χουρμούζιος, Κ. Μόντης, Λ. Παυλίδης, Ν. Κρανιδιώτης και όσοι άλλοι των Κυπριακών Γραμμάτων κυρίως. Ιδιαίτερα εκτενείς είναι οι αναφορές και ανθολογήσεις του έργου των Ανδρέα Παστελλά, Ανδρέα Χριστοφίδη, Θεοδόση Νικολάου, Μιχάλη Πασιαρδή, Κυριάκου Χαραλαμπίδη και η αξιοποίηση δεδομένων από νεότερους δημιουργούς και μελετητές (Μ. Πιερή, Λ. Ζαφειρίου, Σ. Παύλου, Λ. Παπαλεοντίου κ.ά.). Στις στήλες εφημερίδων και περιοδικών της Κύπρου αυτή η μνημειώδης προσπάθεια παρουσιάστηκε με κατατοπιστικά σημειώματα. Με το προλογικό σημείωμα «Καθυστερημένο προλόγισμα» στην βιβλιογραφική εργασία του Ανδρέα Χατζηθωμά Ευρετήριο περιοδικού «Η Συνέχεια» (1973), που εκδόθηκε στη Λευκωσία στα τέλη του 2007, έκλεισε ο κύκλος της συνεργασίας του Α. Αργυρίου με τον επιστημονικό και λογοτεχνικό κόσμο της Κύπρου.
Με ευγένεια ψυχής και αρχοντιά, καταδεκτικότητα και παρρησία πορεύτηκε ο διανοούμενος Αργυρίου. Χωρίς αποκλεισμούς, χωρίς διεκδίκηση αποκλειστικότητας και μοναδικότητας, στα πρόσφατα χρόνια καταγγέλλοντας ακόμη και την πύκλωση φαινομένων της αγοραίας δημοσιοσχεσίτικης κατάντιας. Ως ερευνητής υπέτασσε την εργασία του στη διαλογική ανάπτυξη των κρίσεων και αξιολογήσεων που σχετίζονται με τον ελληνισμό, αλλά και τη γενιά του, τη γενιά που ωρίμασε μετά τη λήξη του Β΄ Π.Π. μέσα σε δυσκολίες, διώξεις, στερήσεις, όνειρα, διαψεύσεις, επιστημονικές αναζητήσεις και ελπίδες.
Άλλο ζήτημα το τι θα ακολουθήσει με τα μεταμοντέρνα ερευνητικά ήθη… «Προσευχηθείτε για τις σκοπιές που αγρυπνούν» (Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, 1985).

Γιώργος Κ. Μύαρης

Aνάγκη από εκπαιδευτικούς που σκέφτονται ελεύθερα

Η δύσκολη υπόθεση της σχολικής ιστορίας



Για την σχέση πολιτικής, δημοσιογραφίας και εκπαίδευσης με αφορμή την καταγγελία της Ε.Λ.Μ.Ε. Σερρών (28/4/2009) για δίωξη εκπαιδευτικού που δίδασκε σε Γυμνάσιο το μάθημα της Ιστορίας και δημοσιεύματα στον Ριζοσπάστη. Σχετικά βλ. http://www.alfavita.gr/anakoinoseis/ank12_5_9_1042.php και
http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=5044622&publDate=16/4/2009

"ΕΝΩΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ
ΝΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

Προς: 1.Tον Πρόεδρο του Ελληνικού Κοινοβουλίου 2. Tην ΟΛΜΕ

Πειθαρχικό αδίκημα η ελευθερία γνώμης του καθηγητή

Το Δ.Σ της ΕΛΜΕ Σερρών καταγγέλλει τη φασιστικού τύπου εισβολή στο 3ο Γυμνάσιο Σερρών του βουλευτή του ΛΑΟΣ Ηλία Πολατίδη και του Γραμματέα του πολιτικού του γραφείου, Μανόλη Κουκουβάτσιου. Ο κύριος βουλευτής, επικαλούμενος ανώνυμες καταγγελίες γονέων προς τον ίδιο, απαίτησε απ’ τον Διευθυντή του σχολείου να καλέσει ενώπιόν του την καθηγήτρια της Ιστορίας, για να δώσει εξηγήσεις σ΄ αυτόν επί του περιεχομένου της διδασκαλίας της για το μάθημα του φασισμού. Απαίτησε μάλιστα να μπει και στην τάξη, για να δει τους μαθητές.
Χαιρετίζουμε τη θαραλλέα και αξιοπρεπή στάση της συναδέλφου, επειδή παρά την αμηχανία του Διευθυντή μπροστά στο πρωτοφανές αυτό περιστατικό:
· Υπερασπίστηκε το δικαίωμά της να μην απαντά σε ανώνυμες καταγγελίες και απαίτησε να αποκαλυφθούν τα ονόματα των γονέων και των παιδιών για να συζητήσει μαζί τους.
· Υπερασπίστηκε το δικαίωμά της να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις της επί του σχολικού μαθήματος, δημιουργώντας γόνιμο προβληματισμό στους μαθητές της.
· Στη συνέχεια αρνήθηκε να υποκύψει σε υποδείξεις « καλοθελητών» του τύπου «επισκεφθείτε το βουλευτή στο γραφείο του, για να λήξει η διένεξη».
Διαμαρτυρόμαστε για τη στάση του προϊσταμένου της εκπαίδευσης, ο οποίος αντί να αποτελεί τείχος προστασίας της εκπαιδευτικής κοινότητας, ύστερα από γραπτή καταγγελία του βουλευτή με ανυπόστατες κατηγορίες ανώνυμων γονέων, όρισε προκαταρκτική διαδικασία για ένορκη διοικητική εξέταση, κι έτσι κατέστησε ένοχη τη συνάδελφο για τον τρόπο που έκανε το μάθημά της και για τη στάση της απέναντι στο βουλευτή.(...)"
Οι διώξεις σε βάρος εκπαιδευτικών που εργάζονται με μεράκι, θάρρος και ευθύνη είναι παλιά υπόθεση και πολλά σχετικά θα είχε να αναφέρει κάποιος ειδικός στην ι-στορία της εκπαίδευσης, ιδιαίτερα αναφορικά με την Ελλάδα.
Το πρόβλημα γίνεται δυσκολότερο στη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας, διότι η πολυφωνία, η διαφωνία, η τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία, η έλλογη αντι-παράθεση και η κριτική αποτελούν αναπόσπαστα μέρη του ιστορικού λόγου. Μόνο έτσι προάγεται η ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης και συνείδησης, η ολόπλευρη ανά-πτυξη της προσωπικότητας, η υπευθυνότητα των σημερινών μαθητών και αυριανών πολιτών, κατά συνέπεια και η ποιότητα της κοινωνίας μέσα στην οποία καλούνται να δράσουν.
Όταν όμως διώκονται εκπαιδευτικοί που προσφέρουν τέτοιας υψηλής ποιότητας υπηρεσίες, ενώ σέβονται ταυτόχρονα το δικαίωμα της διαφωνίας και της διαφοράς, τότε, κανένα μεταρρυθμιστικό σχέδιο της δημόσιας ελληνικής εκπαίδευσης δεν πρό-κειται να ευδοκιμήσει. Αν η πολιτεία επιθυμεί την εύρυθμη λειτουργία των σχολείων, χρειάζεται –προπάντων– να προστατέψει τα στελέχη τους / της από κάθε είδους αυ-θαίρετες παρεμβάσεις άσχετων με το εκπαιδευτικό λειτούργημα.
Ωστόσο, τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να δρουν α-νεξέλεγκτα. Κάθε άλλο. Προϋποτίθενται: η παιδαγωγική ευθύνη, η επιστημονική ε-πάρκεια, η σαφής οριοθέτηση των προσωπικών απόψεων, οι καθαρές αποστάσεις από κάθε μορφή προσηλυτισμού, η ανοικτή σχολική τάξη, η διαφάνεια της μαθησιακής διαδικασίας και η ανατροφοδότηση που αποσκοπεί στην βελτίωσή της. Οι εκπαιδευ-τικοί που σκέφτονται ελεύθερα και επιστημονικά δεν ασκούν προπαγάνδα, αντίθετα, βοηθούν στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και στην ανάπτυξη της ιστορικής συ-νείδησης των μαθητών τους. Δεν φοβούνται την αλήθεια και αποφεύγουν τις στρε-βλώσεις, τις αποσιωπήσεις και τις επιλεκτικές, δηλαδή μεροληπτικές, ερμηνείες των ιστορικών γεγονότων. Αυτά δεν αφορούν την εκπαίδευση, αλλά την πολιτική με την στενή της, μικροκομματική έννοια.
Οποιοσδήποτε έλεγχος μπορεί να γίνει μόνο από αρμόδια όργανα, «συμβουλευτι-κά» και με βάση τον ισότιμο διάλογο. Δεν μπορεί να γίνει με (ένορκες ή μη) διοικη-τικές «εξετάσεις» και αστυνομευτικές, λογοκριτικές ή διωκτικές διαδικασίες. Δεν μπορεί να γίνει, επίσης, με δημοσιεύματα σε εφημερίδες που στοχοποιούν και στιγ-ματίζουν τους εκπαιδευτικούς, εκμηδενίζοντας όσα παιδαγωγικά οφέλη και μορφωτικά αγαθά προκύπτουν από την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης γνώμης και έκφρασης. Σε τελική ανάλυση, ο σεβασμός στην ελευθερία του τύπου χρειάζεται να βρει τρόπους συνύπαρξης με την παιδαγωγική ελευθερία, η πολιτική δημοσιογραφία με την εκπαίδευση, η ιστορία στον δημόσιο χώρο με το σχολικό μάθημα της Ιστορίας.
Η ελληνική κοινωνία έχει ανάγκη από εκπαιδευτικούς που σκέφτονται ελεύθερα, τιμούν το λειτούργημά τους και υποστηρίζουν επιστημονικά την προσέγγιση του ευ-αίσθητου αντικειμένου της Ιστορίας και όχι από υπαλλήλους – διεκπεραιωτές της διδακτέας ύλης, κακοπληρωμένα υπηρεσιακά όργανα που χειραγωγού-νται, περιθωριοποιούνται και χλευάζονται για τις απόψεις τους.

Σακκά Βασιλική, εκπαιδευτικός, μέλος της “EUROCLIO” (European Association of History Educators).
Κόνδης Σωτήρης, πρώην σχολικός σύμβουλος, συγγραφέας σχολικών βιβλίων ιστο-ρίας Λυκείου.
Αργυρού Έφη, ιστορικός, εκπαιδευτικός, διδάσκουσα στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο. Κόκκινος Γιώργος, αναπληρωτής καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Κιμουρτζής Παναγιώτης, επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Λεμονίδου Έλλη, ιστορικός, διδάσκουσα (407/80) στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
Γατσωτής Παναγιώτης, εκπαιδευτικός.

ΕΦΥΓΕ Ο ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΡΓΥΡΙΟΥ

Ο Αλέξανδρος Αργυρίου πέθανε στην Αθήνα την Παρασκευή, 22/5/09, το βράδυ και κηδεύεται δημοσία δαπάνη την Τρίτη, 26/5/09, στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.



Ο Αλέξανδρος Αργυρίου (ψευδώνυμο του Αλέξανδρου Κουμπή) υπήρξε συστηματικός ερευνητής της νεοελληνικής λογοτεχνίας, διανούμενος με συνεχή παρουσία. Γεννήθηκε το 1921 στην Αλεξάνδρεια και εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Ελλάδα το 1927. Στην Αθήνα μετείχε στην Εθνική Αντίσταση, αποφοίτησε από τη Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Ε.Μ. Πολυτεχνείου, εργάστηκε εκπονώντας μελέτες για το οπλισμένο και προεντεταμένο σκυρόδεμα (1947-1948 και 1950-1992), παράλληλα με τις ενασχολήσεις γύρω από τη λογοτεχνία. Πρωτοδημοσίευσε κριτικές του στο αριστερό περιοδικό Eλεύθερα Γράμματα το 1947. Συνεργάστηκε ακόμη με τα περιοδικά: Ποιητική Τέχνη. Αγγλοελληνική Επιθεώρηση, Καινούρια Εποχή, Επιθεώρηση Τέχνης, Εποχές, Η λέξη. Το Δέντρο. Γράμματα και Τέχνες, Νέα Εστία, Εντευκτήριο, Πορφύρας, Αντί και με τις εφημερίδες: Δημοκρατικός Τύπος. Δημοκρατική, Η Ημέρα, Μεσημβρινή. Η Καθημερινή, Ελευθεροτυπία, Η Αυγή. Δημοσίευε τακτικά επιφυλλίδες στην εφημ. Το Βήμα (1971 -1973 και 1979-1985) και κριτική βιβλίου στην εφημ. Τα Νέα (1985).

Στη διάρκεια της Δικτατορίας ’67-74 μετείχε στην αντιστασιακή συντακτική επιτροπή των συμμείκτων τόμων Δεκαοχτώ Κείμενα (1970) και Νέα Κείμενα, 1 και σ’ αυτήν του διωκόμενου περιοδικού Η Συνέχεια (1973).

Η μελέτη Διαδοχικές αναγνώσεις Ελλήνων υπερρεαλιστών βραβεύτηκε το 1984 με Α΄ Κρατικό Βραβείο Δοκιμίου, ενώ το 1998 βραβεύτηκε συνολικά για το έργο του με το Μεγάλο Κρατικό Βραβείο.

Κορυφαίο έργο του η οκτάτομη Iστορία της ελληνικής λογοτεχνίας και η πρόσληψή της 1918-1974 (2001-2007). Σ’ αυτήν περιέχονται σε σχέση με την Κύπρο και τους δημιουργούς της, εκτός από τις πυκνές αναφορές στα «Κυπριακά Γράμματα», στον Γλαύκο Αλιθέρση, τον Κώστα Μόντη, Λ. Παυλίδη, τ. Ανθία, Θ. Πιερίδη εκτενείς αναφορές και ανθολογήσεις του έργου των Ανδρέα Παστελλά, Ανδρέα Χριστοφίδη, Θεοδόση Νικολάου, Μιχάλη Πασιαρδή, Κυριάκου Χαραλαμπίδη (264-268) και αναφορές σε νεότερους δημιουργούς και μελετητές (Μ. Πιερή, Λ. Ζαφειρίου, Σ. Παύλου, Λ. Παπαλεοντίου κ.ά.).

Πρόσφατη έκδοση: Εκκρεμότητες. Προτάσεις για επισφαλή ζητούμενα (2008).

Στην Κύπρο μετείχε σε εκδηλώσεις του Δήμου Λευκωσίας και το 2004 του Συνδέσμου Φιλολόγων (ΣΕΚΦ-ΟΕΛΜΕΚ).



Γιώργος Κ. Μύαρης