"Το κρυφό σκολειό" ...

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από άρθρο του Γιάννη Βλαχογιάννη που δημοσιεύτηκε στη "Νέα Εστία" με τίτλο "Το κρυφό σκολειό"

(15 Αυγούστου 1945, τεύχος 436, σ. 678-683).

Συστηματικός μελετητής του θέματος, ο Βλαχογιάννης υπήρξε ένας από τους πρώτους ερευνητές που αμφισβήτησαν την ύπαρξη του κρυφού σχολειού:Βρήκανε λοιπόν πως κατά τα χρόνια εκείνα τα παλιά η παιδεία μας κατατρεχόταν από τους Τούρκους αλύπητα και το τελευταίο της καταφύγιο, άγιο βήμα μυστικό ήταν το κρυφό σκολειό. Εκεί, νύχτα βαθειά στέλναν οι μαννάδες τα παιδιά τους και με τη λαχτάρα που είχανε στην καρδιά, τα μαθαίναμε να λένε στο δρόμο το γνωστό παιδιάτικο τραγούδι, που είναι και νανούρισμα μαζί, τραγούδι σ' όλους γνωστό, που λέει:

Φεγγαράκι μου λαμπρό/

φέγγε μου να περπατώ,/

να πηγαίνω στο σκολειό,/

να μαθαίνω γράμματα,/

του Θεού τα πράματα.

Ανάμεσα σ' όσες διατριβές έτυχε να διαβάσω γραμμένες από παιδαγωγικούς άντρες ή γυναίκες, δεν είδα καμιάν ιστορική μαρτυρία, που να βεβαιώνη την ύπαρξη κρυφού σκολειού, όμως ούτ' εγώ μέσα στον αμέτρητο σωρό ανέκδοτου υλικού για της σκλαβιάς τα σκολειά, που έχω συναγμένο, δεν απάντησα τίτοτε που να κάνη λόγο για το σκολειό έξω από το τραγούδι.Φαίνεται λοιπόν πως για τους παιδαγωγικούς ρήτορες που ανάφερα, άλλη δεν υπάρχει μαρτυριά παρά το ίδιο εκείνο μοναχό περίφημο τραγούδι.Ομως, αν και για την ύποφτή μου κρίση δε φτάνει το τραγούδι, ας το ξετάσουμε κι' αυτό. Ερχεται λοιπόν η απορία πρώτα, πώς του κρυφού σκολειού τα μαθητούδια, που νύχτα πηγαίνανε στο σκολειό -κι' αυτό θα βρισκόταν έξω από το χωριό, λοιπόν σε μοναστήρι είτε σε ρημοκλήσι- πώς τ' ανήσυχα παιδιά, όλο φωνές, και γέλια και παιχνίδια στο δρόμο τους θα ξεφεύγανε την προσοχή των Τούρκων. Και δεν ήτανε των Τούρκων μοναχά ο κίντυνος -ας τον παραδεχθούμε μια στιγμή- αλλά νύχτα στην ερημιά ήτανε και λύκοι. Και πρώτα απ' όλα ήτανε της μάννας η λαχτάρα κι' όλου του χωριού. Τάχα τα παιδιά παίρνανε στο δρόμο τους κανένα φύλακα μιστωτό του χωριού; Τάχα τα συνόδευε κανένας πατέρας, αδελφός με τη σειρά του; Σοβαρές απορίες, ανησυχίες ρητορικές, που τις χαρίζω στον άγρυπνο της Εθνικής παιδείας ρήτορα.Ολο αυτό το φανταχτερό και κούφιο και χωρίς θεμέλιο χτίσμα πέφτει σε μια στιγμή σωρός μ' ένα λόγο μοναχά: Ποτέ ο Τούρκος, ο αγράμματος δε μπόδισε το Χριστιανό γράμματα να μαθαίνη, και μονάχα πολύ σπάνια έμπαινε στη μέση να χωρίζη τους δασκάλους άμα πιανόνταν από τα μαλλιά και γινόνταν σκάνταλο με τα μεγάλα τους σκολειά.Ομως αυτό γινόταν στις χώρες με τα μεγάλα σκολειά ή στα μεγάλα μοναστήρια, όχι ποτέ μέσ' στα χωριά. Επειτα, αν ήταν η κατώτατη παιδεία απαγορευμένη από τους Τούρκους, θα τολμούσε μάννα να στείλη το μακρό της μακρυά κι' ο Τούρκος πάλι θα ήταν τάχα δύσκολο ν' ανακαλύψη τα παιδιά των χριστιανών να περνάνε παίζοντας και φωνάζοντας στο δρόμο τους; (...)

Είναι λοιπόν παλιό υποχρεωτικό συνήθιο να πηγαίνη ο παπάς αξημέρωτα στην εκκλησιά και περισσότερο άμα είχε και μαθηταρούδια να προσέξη στο νάρτηκα είτε και μέσα στα σκαλοπάτια του εικονοστάσιου, όπου βοηθούσανε και τ' αναμμένα καντήλια. Ο δάσκαλος παπάς μπορούσε νάταν και διάκος ή και γερομόναχος. Κάθε μαννούλα έπρεπε να ετοιμάση, να καλοπιάση το μισοξύπνητο παιδί για να το ξεκινήση. Και στεκόταν η μάννα πίσω, έλεγε στ' άλλο το μικρότερο πούχε στο πλευρό της το νανούρισμα, για να το κάμη κι' εκείνο ν' αγαπάη τ' αγουροξύπνημα... και το Κρυφό σκολειό!

10η πηγή, με το συμπάθειο ... 1821 Αγωνιστές

1821 Ιστορία ΒΡΙΖΟΝΤΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΩΝΤΑΣ

Της ΜΑΡΙΑΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥεπ. καθηγήτριας, Τομέας Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών.

Λαλιά, η καθημερινή ομιλία του '21, δεν είναι εύκολο να μας είναι γνωστή στη φυσικότητα της. Οι αδροί και αμόρφωτοι χωρικοί που κράτησαν στους ώμους τους τον Αγώνα δεν είχαν τρόπο να αποτυπώσουν σε χαρτί την υφή και τη ροή του λόγου τους. Τα κείμενα και οι προκηρύξεις της Επανάστασης, τα Συντάγματα και οι αποφάσεις της συντάχθηκαν από άτομα υψηλής μόρφωσης, Φαναριώτες και προύχοντες, σε μια γλώσσα αποκαθαρμένη, πλούσια και επιμελημένη. Η αλληλογραφία των οπλαρχηγών, που θα μπορούσε, από την πλευρά αυτή, να μας μεταφέρει την υφή του απλού λόγου των αμόρφωτων η ελάχιστα μορφωμένων αυτών ανθρώπων, δεν Βοηθά, καθώς τη σύνταξη των μηνυμάτων και των επιστολών τους αναλάμβαναν οι «γραμματιζούμενοι» γραμματικοί τους. Αν το πρόβλημα αυτό για την ελληνική γλώσσα είναι μεγάλο, γίνεται αξεπέραστο και πελώριο όταν πρόκειται για τη γλώσσα των πολυάριθμων εκείνων αγωνιστών που ήταν αλλόγλωσσοι ή δίγλωσσοι, και μάλιστα σε γλώσσες προφορικές και όχι γραπτές, όπως συνέβαινε με τους Βλάχους και τους Αρβανίτες. Σπάνια από τα κείμενα-πηγές του Αγώνα μπορούμε να αντλήσουμε έστω μνεία γι' αυτές: έτσι π.χ., ο Ν. Κασομούλης στα απομνημονεύματά του, τα τόσο πολύτιμα και λεπτομερή, αναφερόμενος σ' ένα περιστατικό που αφορά τον -ως Υδραίο- αρβανιτόφωνο Κουντουριώτη, καταγράφει την παροιμία που αυτός ανεφώνησε εις άπταιστον αλβανικήν «βάτε με κάλε, έρδε με γκομάρ» (που θα πει «πήγε με άλογο, γύρισε με γαϊδούρι»). Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Κ. Μεταξάς στα απομνημονεύματά του, αναφερόμενος σε μια ομιλία του Μάρκου Μπότσαρη προς τους συμπολεμιστές του Σουλιώτες, αρκείται να σημειώσει: «τους ελάλησεν εις την γλώσσαν των, αλβανιστί, οι δε λόγοι του ήσαν πλήρεις ενθουσιασμού και πατριωτισμού...». Το ότι οι αγωνιστές του '21 βωμολοχούσαν και έβριζαν είναι περισσότερο από βέβαιο. Οι βωμολοχίες αυτές μόνο σε λίγες περιπτώσεις καταγράφτηκαν κι έφτασαν ως εμάς· η ευπρέπεια που υποβάλλει ο γραπτός λόγος, Γνωρίζουμε ότι πριν από τις μάχες οι αντίπαλοι συνομιλούσαν κατ' αρχάς ήρεμα, για να καταλήξουν -συνήθως αλβανιστί- σε ύβρεις αισχρές ο ένας για τη θρησκεία του άλλου, ύβρεις που από μόνες τους έδιναν το σύνθημα της μάχης και περιέγραφαν το μίσος και το πάθος.
Οι «φιλοφρονήσεις», όμως, δεν λείπουν και μεταξύ συναγωνιστών και ομοφύλων: «σκατόβλαχο» αποκαλεί ο προύχοντας της Πελοποννήσου Κανέλλος Δεληγιάννης τον Κολοκοτρώνη, «αλιτήριο» και «εξωλέστατο» τον ιερωμένο Παπαφλέσσα ο επίσης ιερωμένος Π. Π. Γερμανός .
Ο Μακρυγιάννης είναι πολύτιμη πηγή απτού, αμέσου και πηγαίου λόγου της εποχής, Ο πληθωρικός αυτός άνθρωπος γράφει ειλικρινά και παρορμητικά τα απομνημονεύματά του με τα λίγα γράμματα που μόλις έμαθε. Δεν γνωρίζει από ψευτοσυστολές και επιτηδεύσεις, γι' αυτό κανείς μπορεί να βρει σ' αυτόν λαγαρές φράσεις, όπως αυτές που χρησιμοποιεί για να περιγράψει την ανυποχώρητη αντίσταση που συνάντησαν οι Έλληνες εκ μέρους των αμυνόμενων Τούρκων, όταν επιχείρησαν να ανακαταλάβουν το κάστρο του Ακροκορίνθου, ένα κάστρο που λίγο πριν, από πανικό και φόβο, παρέδωσε στους επιτιθέμενους Τούρκους ο Έλληνας υπερασπιστής του Αχιλλέας, παρ' ότι είχε επαρκή κάλυψη από άντρες, τρόφιμα και πολεμοφόδια, «...Οι Τούρκοι μας έβαλαν εις το κανόνι οπού δεν είδαμε πούθε να κάμωμε. Δεν ήταν ο Αχιλλέας, ο φρούραρχος της Διοίκησης, οπού τ' αφήνει εφοδιασμένο και φεύγει· είναι Τούρκος, πολεμάγει δια την πίστη του. Ο Τούρκος έτρωγε ποντίκια και μας γάμησε το κέρατο με τα κανονιά και τις μπόμπες. Ο Αχιλλέας, αρνιά και κριάρια μέσα, τ' αφήνει όλα και πάει ναύβρη τούς συντρόφους του οπού τον διορίσαν...».

συνεχίζεται

Αλλαγή φιλοσοφίας αναλυτικών προγραμμάτων

Της Χριστίνας Βαλανίδου*



Ανάγκη αλλαγής αξιολόγησης μάθησης και επιμόρφωσης εκπαιδευτικών"Τα αναλυτικά προγράμματα έρχονται να καθορίσουν τις αξίες που πρέπει να καλλιεργήσουν, τις γνώσεις που πρέπει να αποκτήσουν, τις ικανότητες και τις δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξουν, τις στάσεις που πρέπει να ενστερνιστούν και τις συμπεριφορές που πρέπει να εξασκήσουν στο σχολείο οι μαθητές και οι μαθήτριες, για να είναι σε θέση να διαμορφώνουν αυτόνομα και με επιτυχία τη ζωή τους μέσα στην κοινωνία". Η νέα προσέγγιση στη φιλοσοφία που θα διέπει τα νέα αναλυτικά προγράμματα στο πλαίσιο της Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, όπως συνοψίζεται σε αυτή την παράγραφο-και ανακοινώθηκε στη σχετική ανακοίνωση της αρμόδιας ομάδας- είναι η φιλοσοφία που συνάδει με τις σύγχρονες τάσεις της παιδαγωγικής, για να ανταποκριθεί το σχολείο στο σημερινό ρόλο του, να συμβάλλει στη διαμόρφωση τού κριτικά σκεπτόμενου πολίτη, ο οποίος θα είναι ικανός, όχι να "παπαγαλίζει", αλλά να μαθαίνει, να επεξεργάζεται, να επιλέγει, να εξερευνά, να μεταφέρει και να εφαρμόζει όσα μαθαίνει σε διαφορετικά περιβάλλοντα. Σε αυτό το πλαίσιο είναι αναγκαίο να υπογραμμιστούν και τα πιο κάτω:

1. Αυτή η προσέγγιση αναφέρεται στις επιδιώξεις για εκσυγχρονισμό των αναλυτικών προγραμμάτων σε θέσεις ειδικών της παιδαγωγικής, καθώς και σε κάποια από τα έγγραφα που υιοθετούνται σε επίπεδο ΕΕ [π.χ. βασικές ικανότητες, σχολείο για τον 21ον αιώνα, κλπ]. Επιδιώκεται στο σχολείο να καλλιεργηθεί η ικανότητα στο μανθάνοντα, "να μαθαίνει πώς να μαθαίνει". Αυτό σημαίνει ένα σύνθετο συνδυασμό γνώσεων, κατανόησης, δεξιοτήτων, αξιών, στάσεων και συμπεριφορών, που οδηγούν σε αποτελεσματική ανθρώπινη δράση στον κόσμο και στην κοινωνία.

2. Η στροφή προς αυτή την κατεύθυνση πηγάζει από τη θέση ότι η όποια επιτυχία στην εργασία, τις προσωπικές σχέσεις ή την κοινωνία, δε βασίζεται απλώς σε συσσώρευση γνώσης που έχει αποθηκευτεί "ως δεδομένα υπολογιστή". Ο σύγχρονος μορφωμένος άνθρωπος χρειάζεται ικανότητες, ένα συνδυασμό όλων των γνώσεων, με δεξιότητες, με αξίες, με στάσεις, κίνητρα και επιθυμίες, που θα τον καθιστούν ικανό να μαθαίνει συνεχώς και να χρησιμοποιεί με επιτυχία τις προκλήσεις σε διάφορα επίπεδα και τομείς της ζωής του, σε δράσεις προσωπικές, ακαδημαϊκές ή κοινωνικές.

3. Η προσέγγιση αυτή εμπλέκει τον μανθάνοντα στην επεξεργασία και ανάπτυξη των προσλαμβανομένων παραστάσεων και αντιλήψεων του. Συνδέει την προσωπική δράση και το περιβάλλον του ατόμου, το "υποκειμενικό" και το "αντικειμενικό" και καλλιεργείται μέσα στη διαδικασία της προσωπικής ανάπτυξης του ατόμου.

4. Αυτή η προσέγγιση είναι μια συνεχής διαδικασία, αλλά και διαλεκτική. Και αυτό το χαρακτηριστικό επιβάλλει εξεύρεση κατάλληλων τρόπων αξιολόγησης: Δεν είναι μόνο το "αποτέλεσμα" που δείχνει το "επίτευγμα", αλλά όλα όσα υπεισέρχονται στη διαδικασία της μάθησης -οι προσπάθειες του ατόμου, τα μέσα που διαθέτει, οι ψυχοκοινωνικές αλλαγές και βελτιώσεις του, η δυνατότητα εφαρμογής και περαιτέρω ανάπτυξης του, τα μεταγνωστικά και συναισθηματικά χαρακτηριστικά του.

5. Προφανώς είναι πιο εύκολο να γίνει αξιολόγηση του αποτελέσματος παρά της όλης διαδικασίας. Ως εκ τούτου, η αξιολόγηση ικανοτήτων δεν μπορεί να είναι "μονοπαραγοντική", ούτε και γραμμική. Ως μια διαλεκτική διαδικασία που συμβαίνει μέσα στον μανθάνοντα, που λειτουργεί μέσα σε ένα περιβάλλον-οικογένειας, σχολείου, κοινωνίας- επιβάλλει αλλαγή και των κλασικών τρόπων αξιολόγησης, που βασίζονται μόνο στο "μολύβι και χαρτί", στην ύλη και την αποστήθισή της.

6. Απαιτείται να αξιολογηθούν όλα όσα υπεισέρχονται για να φτάσει το άτομο στο όποιο αποτέλεσμα. Και εδώ είναι που δίνεται η δυνατότητα στον κάθε ένα να αναπτυχθεί με βάση τους δικούς του "μηχανισμούς και μέτρα", το δικό του "ψυχοπνευματικό και συναισθηματικό κόσμο" και δυνατότητες.

7. Αυτό δημιουργεί "δυσκολίες" στην αξιολόγηση, γιατί επιβάλλει "ξεκόλλημα" από αυτό που αποτελεί σήμερα "παράδοση-συνήθεια": Τους "βαθμούς και τους αριθμούς", που δείχνουν "κάτι", αλλά ελάχιστα για το "ψυχοπνευματικό και συναισθηματικό κόσμο" του μανθάνοντα. Για παράδειγμα, οι εξετάσεις PISA/ΟΟΣΑ -όπως και κάποιες άλλες διεθνείς εξετάσεις παρόμοιου τύπου- επικεντρώνονται κυρίως στο αποτέλεσμα της μάθησης και λιγότερο στη διαδικασία για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα.

8. Η επιτυχής επίδοση σε μια εξέταση -στη βάση αριθμητικών μονάδων- δε σημαίνει απαραίτητα ότι ο εξεταζόμενος έχει χρησιμοποιήσει κριτική σκέψη στην προσέγγισή του, ή ότι μπορεί να εντοπίσει τα κύρια μηνύματα στη διαδικασία της μάθησης. Απλώς μπορεί να έχει επίδοση σε αυτό το θέμα, για το οποίο έχει κάνει πολλές παρόμοιες ασκήσεις- μετά από μια σχετική διδασκαλία για το πώς να το αντιμετωπίσει. Είναι, δηλαδή, δυνατό να έχει υψηλές επιδόσεις σε έναν τομέα/ γνωστικό αντικείμενο, αλλά να μην έχει τις ίδιες επιδόσεις σε άλλα χαρακτηριστικά της ίδιας ικανότητας ή σε άλλους τομείς όπου εφαρμόζονται αυτά- ακαδημαϊκή ή καθημερινή ζωή.

9. Οι παραδοσιακοί τρόποι αξιολόγησης -βασισμένοι σε εξεταστικά δοκίμια με "χαρτί και μολύβι"-έχουν περιορισμούς, ιδιαίτερα στη μέτρηση βασικών πτυχών της διαδικασίας της μάθησης, που απαιτούν άλλες μεθόδους για να αποτυπωθούν. Στη διαδικασία αξιολόγησης είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι, οι πτυχές της μάθησης που δεν είναι δυνατό να μετρηθούν με χαρτί και μολύβι, δεν υποτιμούνται σε σημασία.

10. Μαζί με την αλλαγή της φιλοσοφίας των αναλυτικών προγραμμάτων και του τύπου/μορφής/μεθόδου αξιολόγησης της μάθησης, είναι αναγκαίο να αναθεωρηθεί και εκσυγχρονιστεί η διαδικασία επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών και των επιθεωρητών-εκπαιδευτών τους.



*PhD- Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πατρών [Παιδαγωγικά] Master of Science-SUNY University New York-USA [Ανάπτυξη Αναλυτικών Προγραμμάτων και Διδακτική Επιστήμη]

"Εγχειρίδιο" για το "φόνο" της Ιστορίας

Σκέψεις μετά το Συνέδριο Σ.Ε.Κ.Φ.-Π.Ε.Φ. "Η διδασκαλία της Ιστορίας στη Μέση Εκπαίδευση".Η ζωή είναι αλλού, και στο θέμα της διδασκαλίας της Ιστορίας στα σχολεία, ιδίως της Μέσης Εκπαίδευσης! Μας το λένε εξάλλου οι συνάδελφοι που έστησαν για δημόσιο διάλογο το ιστολόγιο http://teachershistorybook.blogspot.com, εμπνεόμενοι από μετασυνεδριακές αναζητήσεις. Και καλούν όλους να δημοσιοποιήσουν απόψεις... Ευτυχώς η προσπάθεια των εκπαιδευτικών και των πανεπιστημιακών επιστημόνων εκτείνεται σε πολλές κατευθύνσεις, πέρα από τον "χυλό" της νεοφιλελεύθερης "παγκοσμιοποίησης", και πέρα από το μίζερο ένα και μοναδικό βιβλίο, όπως αυτό της "Ιστορία του Νεότερου και του Σύγχρονου Κόσμου (από το 1815 ως σήμερα)" [για συντομία Ι.Ν.Σ.Κ.] και τις περιώνυμες "νεοφιλελεύθερες" συγγραφικές τριανδρίες! Τριανδρίες που σεβόμενες τις διακηρύξεις περί "φιλελευθερισμού" έπρεπε να καταθέσουν άλλες προτάσεις και όχι να επιβάλλουν το ένα και αποκλειστικά σοφό βιβλίο, το "δικό" τους - παράγωγο μιας πολιτικής λογικής που "ιδρυματοποιεί" την ιστορική επιστήμη. Η ευρωπαϊκή και παγκόσμια πορεία της διδασκαλίας στην Ιστορία [και σε όλα τα μαθήματα] οδεύει προ καιρού πέρα από την τυραννία τού ενός βιβλίου. Οι νέες διδακτικές και παιδαγωγικές μέθοδοι αποτελούν εγγύηση ότι οι φιλόλογοι -και δη οι ιστορικοί!- μπορούν να μετατρέψουν το μεράκι και το πάθος τους σε επιτυχή προσέλευση των μαθητών στο μάθημα της Ιστορίας και σε ωφέλιμα αποτελέσματα για το μαθητόκοσμο, την κοινωνία και τον πολιτισμό μας. Αν μη τι άλλο, το Συνέδριο του Συνδέσμου Ελλήνων Κυπρίων Φιλολόγων και της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων "Η διδασκαλία της Ιστορίας στη Μέση Εκπαίδευση" (Λεμεσός, 3-4.10.08) απετέλεσε σοβαρό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Και πολλά και ποιοτικά μάς δίδαξε όλους, ανεξαιρέτως, κι ας υπάρχουν, όπως είναι φυσιολογικό, ορισμένες προσωπικές, ομαδικές, ιδεολογικές τοποθετήσεις, ή και επιμέρους ενστάσεις. "Ας κρατήσουν οι χοροί", λοιπόν, με ενωτικές πρωτοβουλίες και παρεμβάσεις όλων των συναδέλφων, χωρίς αποκλεισμούς και υστεροβουλίες. Σε σχέση με το σχολικό βιβλίο Ι.Ν.Σ.Κ. της Γ΄ Λυκείου, η πολλαπλή θεματολογία αυτού του σημαντικού Συνεδρίου, αφενός, δεν ευνόησε για αντικειμενικούς λόγους μια αναλυτική και εξαντλητική συζήτηση για τα προβλήματα, τις διαδικασίες, τις στοχοθεσίες της διδασκαλίας του βιβλίου. Υπήρξαν επί του περιεχομένου του βιβλίου Ι.Ν.Σ.Κ. συχνές αναφορές, ερωτήσεις, σχολιασμοί, αγωνία για την περιπέτεια της ιστορικής γνώσης και των μαθητών μας, αλλά και μια ενδιαφέρουσα εισήγηση του επισκέπτη λέκτορα του Ιστορικού Τμήματος Πανεπ. Κύπρου κ. Τάσου Χατζηαναστασίου, η οποία φώτισε προβλήματα της διδασκαλίας και του περιεχομένου του βιβλίου. Αφετέρου, ανέδειξε τη συνθετότητα του προβλήματος "διδάσκω Ιστορία στη Μέση Εκπαίδευση" και μάλιστα στη διαιρεμένη και ημικατεχόμενη Κύπρο στους δύσκολους καιρούς της παγκοσμιοκρατίας, τον καταθλιπτικό ρόλο των ιδεολογικών αγκυλώσεων και άτυπων θεσμών, την καταστροφική επίδραση του εξετασιοκεντρικού συστήματος, την ανυπαρξία επιμόρφωσης των διδασκόντων από μεριάς των οργάνων της Πολιτείας - τόσο γενικά όσο και για το συγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο της Γ΄Λυκείου Ι.Ν.Σ.Κ. που συνέγραψε η ευνοούμενη ελλαδική πανεπιστημιακή τριανδρία. Αλλά απέδειξε και το πόσο μακριά νυχτωμένοι είναι τόσα χρόνια όσοι υπήρξαν και υπάρχουν αρμόδιοι για την παρακολούθηση των ευρωπαϊκών και παγκόσμιων γνωσιολογικών, παιδαγωγικών και επιμορφωτικών εξελίξεων, και των αναγκών της διδασκαλίας της ιστορίας και γενικότερα της εκπαίδευσης! Προσπάθειες έγιναν από τους κατά καιρούς παράγοντες του Υ.Π.Π. και σκέψεις υπήρξαν. Αποτελέσματα δεν προέκυψαν! Και τώρα όλοι τρέχουμε, μήπως και προλάβουμε το τρένο... Κατά τρίτον, στο θέμα του βιβλίου της Ιστορίας Γ΄ Λυκείου [Ι.Ν.Σ.Κ.] φωτίστηκε με καθαρό τρόπο το ότι η ανάθεση συγγραφής στη συγγραφική ομάδα έγινε στην Αθήνα με αδιαφανείς διαδικασίες: η συγγραφή έγινε εν τάχει, καθώς οι νοοτροπίες fast food δεν περιορίζονται στα εδέσματα πλέον. Η εισαγωγή (κατ' άλλους "επιβολή") του συγκεκριμένου βιβλίου (πάντα ακολουθώντας την ...παράδοση) δρομολογήθηκε σε Ελλάδα και Κύπρο για πλείστους άλλους σκοπούς και όχι για την παιδαγωγική και επιστημονική αξία του περιεχομένου, ή έστω τη βελτίωση του "ταχυφαγείου" των εισαγωγικών εξετάσεων στα ΑΕΙ (και όχι βεβαίως για την απόκρουση των GCE). Τέταρτον, το βιβλίο γράφτηκε για να διδαχθεί στην "Ιστορία Κοινού Κορμού". Στην Ελλάδα στους μαθητές του "Κορμού" διδάσκεται ["διδάσκεται";!]. Στην Κύπρο όλοι προσπαθούμε ακόμη να καταλάβουμε γιατί το βιβλίο εισήχθη και στην "Ιστορία Κορμού", αλλά και στην "Ιστορία Κατεύθυνσης" για τους υποψήφιους Φιλοσοφικών Σχολών! Δηλαδή παραβιάστηκε και αυτή η στοιχειώδης πρόβλεψη των συγγραφέων και των προδιαγραφών συγγραφής που έθεσε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Αθήνας: το ελλαδικό βιβλίο γράφτηκε για να διδάσκεται στην "Ιστορία του Κοινού Κορμού"!Αναζητάμε απαντήσεις πειστικές: Τι ήταν/είναι αυτό που επέβαλε αυτή τη λύση; Τι ήταν/είναι αυτό που απέκλεισε τη λύση εξαρχής να διδαχθούν ορισμένα κεφάλαια από τα "Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας", που είναι το βιβλίο Ιστορίας Κατεύθυνσης της Ελλάδας ως πιο έγκυρο και αρμόζον στην εξειδικευμένη γνώση των μαθητών-υποψήφιων φοιτητών Φιλοσοφικών Σχολών; (Κι ας μη μας πουν για "αποθέματα του παλιού βιβλίου που καταστράφηκαν", "δύσκολο βιβλίο τα "Θέματα Νεοελλην. Ιστορίας" κλπ.) Όσοι πανεπιστημιακοί και καθηγητές της Μέσης Εκπαίδευσης ενημερώθηκαν επ' αυτού στις εργασίες του Συνεδρίου ΣΕΚΦ-ΠΕΦ απορούσαν για την επιλογή αυτή που έγινε από τη Δ/νση Μ.Ε. της Κύπρου και το Υ.Π.Π.! Πέμπτον, στο Συνέδριο το βιβλίο Ι.Ν.Σ.Κ. επανειλημμένα - από υποστηρικτές και αντιπάλους της διδασκαλίας του! - χαρακτηρίστηκε δύσκολο στη διδασκαλία τόσο ως βιβλίο της "Ιστορίας του Κορμού" όσο και ως βιβλίο της "Ιστορίας Κατεύθυνσης".Επιπλέον, σημειώνω α) ότι στην Ελλάδα διδάσκεται και εξετάζεται στην "Κατεύθυνση" το βιβλίο "Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας" β) ότι στην Κύπρο, σύμφωνα με τον φετινό προγραμματισμό, διδάσκεται ύλη τριών βιβλίων ["Ιστορία Ν.Σ.Κ.", "Θέματα Νεοελληνικής Ιστορίας", "Ιστορία της Κύπρου"]! Προγραμματισμός που μετατρέπει σε... πανευτυχείς δρομείς τους μαθητές, τους διδάσκοντες καθηγητές, τους γονείς, και καθιστά... δυστυχή μόνο την "παρα-παιδεία". Μήπως τον προγραμματισμό αυτό τον επέβαλε ο ΣΕΚΦ; Όχι, ασφαλώς! Αντιθέτως, στις προτάσεις του ΣΕΚΦ προβλεπόταν και μείωση της προτεινόμενης ύλης. Ωστόσο κι αυτή η ψιθυρολογία σε βάρος του ΣΕΚΦ, κατευθυνόμενα, φτάνει στα Λύκεια τις τελευταίες μέρες! Θυμίζω ότι στην Ελλάδα το βιβλίο Ι.Ν.Σ.Κ. έχει ξεσηκώσει θύελλα διαμαρτυριών από τους διδάσκοντες αλλά και από την Ομοσπονδία των καθηγητών (ΟΛΜΕ). Επίσης, είναι εξαιρετικά χαμηλή η επιλογή του μαθήματος από τους μαθητές για εξέταση (κοντά στο 5,2%). Σε έρευνα του Κέντρου Μελετών και Τεκμηρίωσης της ΟΛΜΕ (δημοσίευση στις αθηναϊκές εφημερίδες, Απρίλιος 2008) μεταξύ των διδασκόντων, το βιβλίο Ι.Ν.Σ.Κ. είχε τη χαμηλότερη αποδοχή από όλα τα νέα βιβλία (32%).Ενώ στην Κύπρο; Καμιά από τις προειδοποιήσεις και αντίθετες γνώμες δεν εισακούστηκε. Δρομολογήθηκε από το Νοέμβριο του 2007 η εισαγωγή του με συνοπτικές διαδικασίες και στη συνέχεια αποφασίστηκε η διδασκαλία του. Μόνο ο ΣΕΚΦ, αφού ανέθεσε σε επιτροπή μελών του, και αφού μελέτησε το θέμα και τα βιβλία, με 3 ομόφωνες αποφάσεις του Κ.Δ.Σ. υποδείκνυε στο Υ.Π.Π. και στην ΟΕΛΜΕΚ τα τεράστια προβλήματα που προκύπτουν από τη διδασκαλία και την εξέταση του βιβλίου Ι.Ν.Σ.Κ. Αξιολογούσε αρνητικά, εκτός των άλλων, και την ποσότητα των προτεινόμενων διδακτέων κεφαλαίων, αλλά και τη διδασκαλία του βιβλίου. Ζητούσε να στηριχθεί η διδασκαλία στο βιβλίο "Θέματα Νεοελλ. Ιστορίας" με επιλογή μόνο ορισμένων κεφαλαίων, όπως ισχύει στην Ελλάδα.Οι ομόφωνες αποφάσεις του ΣΕΚΦ ελήφθησαν: 5 Φεβρουαρίου 08, 2 Ιουλίου 08, 11 Σεπτεμβρίου 08. ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΙΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΕΣ! Και διαβάστε τις αποφάσεις στην ιστοσελίδα του ΣΕΚΦ [www2.cytanet.com.cy/SEKF]. Οι αποφάσεις έγιναν αντικείμενο λοιδορίας ή έμειναν αναπάντητες ή/και απορρίφθηκαν ή/και δεν έγιναν αντικείμενο μελέτης. Κι αυτά συνέβησαν, παρόλο που ο ΣΕΚΦ μάλλον ανήκει στους λίγους φορείς που έκαναν την πιο προσεκτική μελέτη και τοποθέτηση επί του θέματος. Στη Διεύθυνση Μέσης Εκπαίδευσης του Υ.Π.Π. προχώρησαν προς τη γνωστή αδιέξοδη κατεύθυνση, θέτοντας το βιβλίο Ι.Ν.Σ.Κ. ως κύριο βιβλίο διδασκαλίας και ορίζοντας σχεδόν το σύνολό του ως διδακτέα και εξεταστέα ύλη για τις Παγκύπριες Εξετάσεις! Στην ΟΕΛΜΕΚ αγνόησαν τις δύο πρώτες αποφάσεις του ΣΕΚΦ και δεν αποδέχθηκαν την τρίτη απόφαση του ΣΕΚΦ, διότι πλέον τα "πράγματα είχαν προχωρήσει"! Τον Ιούνιο του 2009 κι αυτοί θα κατακεραυνώνουν τους πάντες για τη "μαθητική αποτυχία" κλπ. Το πάνσοφο "ρηχό κράτος της Παιδείας" διά κραυγών και παρεμβάσεων στα μ.μ.ε. έπεισε και την ΟΕΛΜΕΚ και τους καθηγητές και τον Υπουργό ότι έτσι πρέπει να γίνει. Οδεύουμε προς αδιέξοδο. Υπό την πίεση των εξοργισμένων διδασκόντων, λίγες μόνο μέρες από την έναρξη της διδασκαλίας έρχεται να προτείνει η Δ/νση Μέσης Εκπαίδευσης νέο "Προγραμματισμό". Αλλά και πάλι ρίχνει στα άχρηστα τα "Θέματα Νεοελλ. Ιστορίας"! Η νέα απόφαση του ΣΕΚΦ [11.10.08] απορρίπτει και πάλι τον "Προγραμματισμό", διότι και πάλι εξοβελίζεται η "Θεματική Ιστορία"! Στη συνεδρίαση 11.10.08 μια άλλη πρόταση υποστήριξαν 3 μέλη του ΚΔΣ του ΣΕΚΦ: Σε αντίθεση με τον προτεινόμενο "Προγραμματισμό" του Υ.Π.Π., να επανέλθει το προηγούμενο βιβλίο Ιστορίας στο μεταβατικό διάστημα που διανύουμε (εκπόνηση Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων Ιστορίας, συγγραφή νέων βιβλίων), στο οποίο υπάρχει εμπειρία και επιμόρφωση των καθηγητών. Οι διδάσκοντες οφείλουν να μιλήσουν. Με νηφαλιότητα, μελέτη, αντικειμενική ματιά, αλλά και αποφασιστικότητα. Hic Rodhus hic saltus.

*Γιώργος Μύαρης Μέλος του ΚΔΣ του ΣΕΚΦ, εκλεγμένος με τον "Συνασπισμό Φιλολόγων".

9η πηγή - Ελληνική Επανάσταση 1821 - Ο ΑΦΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ

Γρηγόριος ελέω Θεού αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ρώμης και Oικουμενικός Πατριάρχης.
Οι τω καθ' ημάς αγιωτάτω, πατριαρχικώ, αποστολικώ και οικουμενικώ θρόνω υποκείμενοι ιερώτατοι μητροπολίται και υπέρτιμοι και θεοφιλέστατοι αρχιεπίσκοποι τε και επίσκοποι, εν αγίω Πνεύματι αγαπητοί αδελφοί ..., χάρις είη υμήν και ειρήνη παρά Θεού, παρ' ημών δε ευχή, ευλογία και συγχώρεσις.
Η πρώτη βάσις της ηθικής, ότι είναι η προς τους ευεργετούντας ευγνωμοσύνη είναι ηλίου λαμπρότερον και όστις ευεργετούμενος αχαριστεί είναι ο κάκιστος των ανθρώπων. ... Όταν δε η αχαριστία ήναι συνωδευμένη και με πνεύμα κακοποιόν και αποστατικόν εναντίον την κοινής ημών ευεργέτιδος και τροφού, κραταιάς και αηττήτου βασιλείας, τότε εμφαίνει και τρόπον αντίθεον, επειδή ουκ έστι, φησί, βασιλεία και εξουσία ειμή υπό Θεού τεταγμένη' όθεν και πας ο αντιττατόμενος αυτή τήθεόθεν εφ' ημάς τεταγμένη κραταιά βασιλεία, τη του Θεού διαταγή ανθέστηκε.
Και τα δύο ταύτα ουσιώδη και βάσιμα ηθικά και θρησκευτικά χρέη κατεπάτησαν με απαραδειγμάτιστον θρασύτατα και αλαζονείαν ο, τε προδιορισθείς της Μολδαυίας ηγεμών ως μηώφειλε, Μιχαήλ, και ο του γνωστού αγνώμονος και φυγάδος Υψηλάντου αγνώμων υιός Αλέξανδρος Υψηλάντης. Εις όλους τους ομογενείς μας είναι γνωστά τα άπειρα ελέη, όσα η αένναος της εφ' ημάς τεταγμένης κραταίας βασιλείας πηγή εξέχεεν εις τον κακόβουλον αυτόν Μιχαήλ' από μικρού και ευτελούς τον ανύψωσεν εις βαθμούς και μεγαλεία' από αδόξου και ασήμου τον προήγαγεν εις δόξας και τιμάς' τον επλούτισε, και τον κατέστησεν άρχοντα λαών.
... αμφότεροι απονενοημένοι επίσης, αλαζόνες και δοξομανείς, ή μάλλον ειπείν, ματαιόφρονες, εκήρυξαν του γένους ελευθερίαν και με την φωνήν αυτήν εφείλκυσαν πολλούς των εκεί κακοήθεις και ανοήτους, διασπείραντες και αποστόλους εις διάφορα μέρη δια να εξαπατήσωσι και να εφελκύσωσιν εις τον ίδιον της απωλείας κρημνόν και άλλους πολλούς των ομογενών μας. Διά να δυνηθώσι δε τρόπον τινά να ενθαρρύνωσι τους ακούοντας μετεχειρίσθησαν και το όνομα της Ρωσσικής Δυνάμεως, ... προξένον μομφής εις την ρωσσικήν αυτοκρατορίαν, και ο ίδιος ενταύθα εξοχώτατος πρέσβυς αυτής έδωκεν έγγραφον πληροφορίαν, ότι ουδεμίαν ή είδησιν ή μετοχήν έχει το ρωσσικόν κράτος εις αυτήν την υπόθεσιν, ... υπομνήσας το βασίλειον κράτος, ότι ανάγκη πάσα να φροντίση ευθύς εξ αρχής τον αποσκορακισμόν και την διάλυσιν των τοιούτων κακών' και τόσον εκ της ειδοποιήσεως τάυτης, όσον και από τα έγγραφα, τα οποία επιάσθησαν από μέρους των μουχαφίσιδων των βασιλικών σερχατίων, και από άλλους πιστούς ομογενείς επαρρησιάσθησαν... Με τοιαύτας ραδιουργίας εσχημάτισαν την ολεθρίαν σκηνήν οι δύο ούτοι και οι τούτων συμπράκτορες φιλελεύθεροι, μάλλον δε μισελεύθεροι, και επεχείρησαν εις έργον μιαρόν, θεοστυγές και ασύνετον, θέλοντες να διαταράξωσι την άνεσιν και ησυχίαν των ομογενών μας πιστών ραγιάδων της κραταιάς βασιλείας, την οποίαν απολαμβάνουσιν υπό την αμφιλαφή αυτής σκιάν με τόσα ελευθερίας προνόμια, όσα δεν απολαμβάνει άλλο έθνος υποτελές και υποκείμενον, ζώντες ανενόχλητοι με τας γυναίκας και τα τέκνα των, με τας περιουσίας και καταστάσεις, και με την ύπαρξιν της τιμής των, και κατ' εξοχήν με τα προνόμια της θρησκείας, ήτις διεφυλάχθη και διατηρείται ασκανδάλιστος μέχρι της σήμερον επί ψυχική ημών σωτηρία.
Αντί λοιπόν φιλελευθέρων εφάνησαν μισελεύθεροι, και αντί φιλογενών και φιλοθρήσκων εφάνησαν μισογενείς, μισόθρησκοι και αντίθεοι, διοργανίζοντες, φευ, οι ασυνείδητοι με τα απονενοημένα κινήματά των την αγανάκτησιν της ευμενούς κραταιάς βασιλείας εναντίον των ομογενών μας υπηκόων της, και σπεύδοντες να επιφέρωσι κοινόν και γενικόν τον όλεθρον εναντίον παντός του γένους. ... , συμβουλεύομεν και παραινούμεν και εντελλόμεθα και παραγγέλλομεν πάσιν υμίν τοις κατά τόπον αρχιερεύσι, τοις ηγουμένοις των ιερών μοναστηρίων, τοις ιερεύσι των εκκλησιών, τοις προεστώσι και ευκαταστάτοις των κωμοπόλεων και χωρίων, και πάσιν απλώς τοις κατά τόπον προκρίτοις να διακηρύξετε την απάτην των ειρημένων κακοποιών και κακοβούλων ανθρώπων, και να τους αποδείξετε και να τους στηλιτεύσετε πανταχού ως κοινούς λυμεώνας και ματαιόφρονας, και να προσέχετε όσον το δυνατόν εις τας απάτας αυτών και ραδιουργίας, γινώσκοντες, ότι η μόνη απόδειξις της αθωότητος των είναι να εμφανίσωσιν όσα γράμματα λάβωσι τυχόν εις χείρας περί της αυτής υποθέσεως, ή ειδήσεις μάθωσι, και να παρρησιάσωσιν οι μεν ενταύθα εν βασιλευούση προς ημάς και τους διοριζομένους παρ' ημών εκκλησιαστικούς εξάρχους και τους βασιλικούς εξουσιαστάς και διοικητάς, δηλοποιούντες και παραδίδοντες και εκείνους τους απλουστέρους, όσοι ήθελαν φωραθή ότι ενεργούν ανοίκεια του ραγιαδιακού χαρακτήρος' καθότι οι τοιούτοι διαταράττουσι την γενικήν ησυχίαν, και κατακρημνίζουσι τους αδυνάτους και αθώους ομογενείς μας εις της απωλείας το βάραθρον. Και τόσον υμείς οι αρχιερείς, οι μοναστηριακοί, οι ιερωμένοι, και οι προεστώτες και ευκατάστατοι και πρόκριτοι εκάστου τόπου με την άγρυπνον προσοχήν σας, όσον και οι λοιποί εκάστης τάξεως και βαθμού άνθρωποι με τας εκ μέρους σας αδιαλείπτους συμβουλάς και νουθεσίας, και κατά τας πατρικάς και προνοητικάς εκκλησιαστικάς ημών οδηγίας και παραινέσεις να γενήτε εδραίοι και αμετακίνητοι επί του κέντρου του ρεαγιαλικίου, και εξ όλης ψυχής και καρδίας σας να διαφυλλάττετε την πίστιν και κάθε υποταγήν και ευπείθειαν εις αυτήν την θεόθεν εφ' ημάς τεταγμένην κραταιάν και αήττητον βασιλείαν, και να αποδεικνύετε εντελώς την ευγνωμοσύνην της καρδίας ημών διά τ' άπειρα ελέη, οπού απολαμβάνομεν παρά της βασιλικής φιλανθρωπίας.
Επειδή δε προς τοις άλλοις εγένετο γνωστόν, ότι οι το σατανικόν της δημεγερσίας φρόνημα επινοήσαντες, και εταιρίαν τοιαύτην συστησάμενοι προς αλλήλους συνεδέθησαν και με τον δεσμόν του όρκου, γινωσκέτωσαν, ότι ο όρκος αυτός είναι όρκος απάτης ... . Η επιμονή άρα του όρκου εις διατήρησιν των υποσχεθέντων παρά της φατρίας αυτής, πραγματευομένης ουσιωδώς την απώλειαν ενός ολοκλήρου γένους, πόσον είναι ολεθρία και θεομίσητος είναι φανερόν' εξ εναντίας, η αθέτησις του όρκου αυτού, απαλλάττουσα το γένος εκ των επερχομένων απαραμυθήτων δεινών, είναι θεοφιλής και σωτηριώδης. Διά τούτο τη χάριτι του παναγίου Πνέυματος έχει η εκκλησία αυτόν διαλελυμένον, και αποδέχεται και συγχωρεί εκ καρδίας τους μετανοούντας και επιστρέφοντας, και την προτέραν απάτην ομολογούντας, και το πιστόν ρεαγιαλίκι αυτών εναγκαλιζομένους ειλικρινώς.
Ταύτα αμέσως να κοινολογήσετε εις όλους του γνωστούς σας, και να κατασταθήτε όλοι προσεκτικώτεροι, ανατρέποντες και διαλύοντες ως αραχνιώδη υφάσματα, όσα η απάτη και η κακοβουλία των πρωταιτίων εκείνων καθ' οιονδήτινα τρόπον συνέπλεξε. Επειδή, εάν, ο μη γένοιτο, δεν ήθελε καθαρισθή η θανατηφόρος αύτη λύμη, και φωραθώσί τινες τολμώντες εις επιχειρήματα εναντία των καθηκόντων του ρεαγιαλικίου, κοντά οπού οι τοιούτοι έχουσι να παιδευθώσι χωρίς ελέους και οικτιρμών (μη γένοιτο, Χριστέ βασιλέυ!) αμέσως θέλει εξαφθή η δικαία οργή του κράτους του καθ' ημών, και ο θυμός τής εκδικήσεως γενικός των εχλιϊσλάμιδων, και θέλουν εκχυθή τόσων αθώων αίματα αδίκως και παραλόγως, καθώς αποκριματίστως ταύτα πάντα διεσάλπισεν η κραταιά και αήττητος βασιλεία διά του εκδοθέντος και επ' ακροάσει κοινή ημών αναγνωσθέντος υψηλού βασιλικού προσκυνητού ορισμού.
Εκείνους δε τους ασεβείς πρωταιτίους και απονενοημένους φυγάδας και αποστάτας ολεθρίους να τους μισήτε και να τους αποστρέφεσθε και διανοία και λόγω, καθότι και η εκκλησία και το γένος τους έχει μεμισημένους, και επισωρέυει κατ' αυτών τας παλαμναιοτάτας και φρικωδεστάτας αράς' ως μέλη σεσηπότα, τους έχει αποκεκομμένους της καθαράς και υγιαινούσης χριστιανικής ολομελείας' ως παραβάται δε των θείων νόμων και κανονικών διατάξεων, ως καταφρονηταί του ιερού χρήματος της προς τους ευεργέτας ευγνωμοσύνης και ευχαριστίας, ως εναντίοι ηθικών και πολιτικών όρων, ως την απώλειαν των αθώων και ανευθύνων ομογενών μας ασυνειδήτως τεκταινόμενοι, αφωρισμένοι υπάρχειεν και κατηραμένοι και ασυγχώρητοι, και μετά θάνατον άλυτοι, και τω αιωνίω υπόδικοι αναθέματι, και αυτοί, και όσοι τοις ίχνεσιν αυτών κατηκολούθησαν του λοιπού, αν μη θελήσωσιν εννοήσαι την αρπαγήν και απάτην, και επιστραφήναί τε και βαδίσαι την ευθείαν της σωτηρίας οδόν, αν δεν αναλάβωσιν, ό εστι, τον εντελή χαρακτήρα του ρεαγιαδικού αυτών επαγγέλματος.
Τα αυτά δε και κατά της αρχιερωσύνης σας και ιερωσύνης σας επανατείνομεν, εαν μη βαδίσετε, εις όσα εν Πνέυματι αγίω αποφαινόμεθα δια του παρόντος εκκλησιαστικώς, εαν δεν δείξετε εν έργω την επιμέλειάν σας και προθυμίαν εις την διάλυσιν των σκευωριών, εις την αναστολήν των καταχρήσεων και αταξιών, εις την επιστροφήν των πλανηθέντων, εις την άμεσον και έμμεσον καταδρομήν και εκδίκησιν των επιμενόντων εις τα αποστατικά φρονήματα, εαν δεν συμφωνήσετε τη εκκλησία του Θεού, και, εν ενί λόγω, εαν καθ' οιονδήτινα τρόπον δολιευθήτε και κατενεχθήτε κατά της κοινής ημών ευεργέτιδος κραταιάς βασιλείας, έχομεν υμάς αργούς πάσης ιεροπραξίας, και τη δύναμει του πανάγιου Πνέυματος εκπτώτους του βαθμού της αρχιεροσύνης και ιερωσύνης και το πυρί της γεέννης ενόχους, ως την κοινήν του γένους απώλειαν προτιμήσαντας. Ούτω τοίνυν γινώσκοντες, ανανήψατε προς Θεού και ποιήσατε καθώς γράφομεν εκκλησιαστικώς και γενικώς παρακελευόμεθα, και μη άλλως εξ αποφάσεως, ότι περιμένομεν κατά τάχος την αισίαν των γραφομένων αποπεράτωσιν, ίνα και η του θεού χάρις και το άπειρον έλεος είη μετά πάντων υμών.
αωκα' εν μηνί Μαρτίω.
Υπεγράφη συνοδικώς επάνωθεν του ιερού θυσιαστηρίου παρά της ημών μετριότητος και της μακαριότητός του και πάντων των συναδέλφων αγίων αρχιερέων.
Ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως αποφαίνεται Ο Ιεροσολύμων Πολύκαρπος συναποφαίνεται Ο καισαρίας Ιωαννίκιος Ο Νικομηδείας Αθανάσιος Ο Δέρκων Γρηγόριος Ο Αδριανουπόλεως Δωρόθεος Ο Βιζύης Ιερεμίας Ο Σίφνου Καλλίνικος Ο Ηρακλείας Μελέτιος Ο Νικαίας Μακάριος Ο Θεσσαλονίκης Ιωσήφ Ο Βερροίας Ζαχαρίας Ο Δυδιμοτοίχου Καλλίνικος Ο Βάρνης Φιλόθεος Ο Ρέοντος Διονύσιος Ο Κυζίκου Κωνστάντιος Ο Χαλκηδόνας Γρηγόριος Ο Τουρνόβου Ιωαννίκιος Ο Πισειδίας Αθανάσιος Ο Δρύστας Άνθιμος Ο Σωζοπόλεως Παίσιος Ο Φαναρίου και Φερσάλων Δαμασκηνός Ο Ναυπάκτου και Άρτης Άνθιμος

8η πηγή Ιστορία Κύπρου 1974 Εισβολή, Αγνοούμενοι, Εκτελέσεις αμάχων

Οι αγνοούμενοι των άλλων
Γράφει η Κωνσταντίνα Ζάνου

ΘΑ ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΩ ΟΤΙ ΕΔΩ ΔΕΝ ΓΡΑΦΩ ΜΟΝΟ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΜΟΥ ΩΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΩΣ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΑ, ΚΟΡΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ, ΜΕ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΑΣ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ ΑΚΟΜΗ ΑΝΑΖΗΤΟΥΜΕ ΤΑ ΟΣΤΑ... Στο άρθρο του με τίτλο «Εργολάβοι λήθης» («ΒΙΒΛΙΟΔΡΟΜΙΟ» 27/9/2008) ο κ. Κώστας Γεωργουσόπουλος, απαντώντας σε προηγούμενο άρθρο της κ. Μαρίας Ρεπούση σχετικά με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην Κύπρο και το θέμα της ιστορικής μνήμης («ΤΑ ΝΕΑ» 17/9/2008), παραθέτει φωτογραφία Ελληνοκύπριας μητέρας αγνοουμένου και τη συνοδεύει με την εξής λεζάνταερώτημα: «Έχετε εσείς διαπιστώσει Τουρκοκύπριες μανάδες με τις φωτογραφίες των παιδιών τους να απαιτούν να βρουν τους αγνοουμένους τους;». Επειδή το αντιλαμβάνομαι ως πραγματικό και όχι ως ρητορικό ερώτημα, δηλαδή ως ειλικρινή παραδοχή άγνοιας που επιζητεί μια απάντηση και όχι ως ψευδοερώτημα που αποτελεί διαπιστευμένη θέση, θα ήθελα να προσφέρω βασικές πληροφορίες γύρω από το θέμα ελπίζοντας ότι θα αποδειχθούν βοηθητικές στον κ. Γεωργουσόπουλο, και κυρίως στους αναγνώστες. Σημειώνω λοιπόν τα εξής λίγα, αλλά βασικά: Θα πρότεινα αρχικά, να δει κανείς το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ τού προσφάτως αποβιώσαντος δημοσιογράφου Δημήτρη Ανδρέου, που προβλήθηκε τον Ιούνιο του 2006 (από τον κυπριακό τηλεοπτικό σταθμό ΣΙΓΜΑ). Σε αυτό το ντοκιμαντέρ, με τίτλο «Σουλτάνα και Χαρίτα», για πρώτη φορά μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, δύο γυναίκες, η Ελληνοκύπρια Χαρίτα Μάντολες και η Τουρκοκύπρια Σουλτάνα Κιασίφ, μάνες και σύζυγοι αγνοουμένων, συναντήθηκαν, μοιράστηκαν τον πόνο και την οδύνη τους και ζήτησαν επιτακτικά από τις ηγεσίες τους τη διακρίβωση της τύχης των αγνοουμένων. Η Χαρίτα Μάντολες είχε αγνοούμενο τον σύζυγο, τον πατέρα της και άλλους τέσσερις συγγενείς. Τώρα πλέον έχουν βρεθεί τα οστά τους και έχουν ταφεί με το όνομά τους. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με τη Σουλτάνα Κιασίφ, που έχασε τον άνδρα της και τέσσερις γιους. Τα παιδιά, ο σύζυγός της και περίπου άλλοι 80 Τουρκοκύπριοι, κάτοικοι του χωριού Τόχνη της επαρχίας Λάρνακας, συνελήφθησαν από εξτρεμιστικά στοιχεία της ΕΟΚΑ Β΄, τον Αύγουστο του 1974 και οδηγήθηκαν σε άγνωστο μέρος, όπου και εκτελέστηκαν. Επέζησε μόνο ένας, ο οποίος και έκανε γνωστή την ιστορία. Από το 1974 η Σουλτάνα και οι συγγενείς των άλλων Τουρκοκυπρίων ζητούν να μάθουν πού είναι θαμμένοι οι δικοί τους. Ο ομαδικός τάφος των Τουρκοκυπρίων της Τόχνης εντοπίστηκε πρόσφατα στο πλαίσιο των ερευνών
Το 1974, οι τοπικοί παράγοντες της ΕΟΚΑ Β΄ εκτέλεσαν εν ψυχρώ 126 Τουρκοκύπριους, άντρες, γυναίκες, παιδιά και βρέφη, και τους έθαψαν με εκσκαφείς σε ομαδικό τάφο
της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους (στο ντοκιμαντέρ παρουσιάζεται η συγκεκριμένη περιοχή). Ακόμη, οι επισκέπτες στην Κύπρο από την Ελλάδα καλό είναι να διασχίσουν την Πράσινη Γραμμή και να επισκεφθούν τα χωριά της επαρχίας Αμμοχώστου Σανταλάρι, Αλόα και Μαράθα. Σ΄ αυτά τα τρία μικρά τουρκοκυπριακά χωριά, μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης τουρκικής εισβολής το 1974, οι τοπικοί παράγοντες της ΕΟΚΑ Β΄ εκτέλεσαν εν ψυχρώ 126 Τουρκοκύπριους, άντρες, γυναίκες, παιδιά και βρέφη, και τους έθαψαν με εκσκαφείς σε ομαδικό τάφο. Αυτός ο τάφος βρέθηκε και ανοίχτηκε ενώπιον των στρατιωτών των Ηνωμένων Εθνών λίγες ημέρες μετά την κατάληψη της επαρχίας Αμμοχώστου από τον τουρκικό στρατό. Αν πάλι δυσκολεύονται να επισκεφθούν τα συγκεκριμένα χωριά, θα μπορούσαν να παρακολουθήσουν το ντοκιμαντέρ του Τόνι Ανγκαστινιώτη «Voice of Βlood, Searching for Selden» (παραγωγής 2005), συγκλονιστική μαρτυρία για τα εν λόγω συμβάντα. Τέλος, θα ήθελα να σας πληροφορήσω ότι εδώ και δύο χρόνια υπάρχει στην Κύπρο μία οργάνωση που καλείται «Δικοινοτική Πρωτοβουλία Συγγενών Αγνοουμένων, Δολοφονηθέντων και Θυμάτων Πολέμου». Στην πρωτοβουλία αυτή συμμετέχουν συγγενείς αγνοουμένων, τόσο Ελληνοκυπρίων όσο και Τουρκοκυπρίων. Η δράση της οργάνωσης (που συντονίζεται από τον κ. Χρίστο Σταύρου, ο ίδιος αδελφός αγνοουμένου) επικεντρώνεται στην αναζήτηση πληροφοριών και στοιχείων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εξακρίβωση της τύχης των αδικοχαμένων ανθρώπων και των δύο κοινοτήτων. Εν κατακλείδι, υπεύθυνη στάση δεν είναι να κρύβεις, αλλά να αντέχεις να δεις και την αλήθεια των άλλων. Να βιώνεις τον δικό σου πόνο, αλλά και να δοκιμάζεις να νιώσεις τον πόνο των άλλων. Η Κωνσταντίνα Ζάνου είναι διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Πίζας και του Ευρωπαϊκού Διδακτορικού Κοινωνικής Ιστορίας της Ευρώπης και της Μεσογείου.

7η πηγή Β΄Π.Π Ελλάδα

1944 Ανοικτή Επιστολή Ιεράς Επιστασίας
Προς την Αυτού Εξοχότητα Αρχηγόν του Γ΄ Ράιχ Αδόλφον Χίτλερ »

Ημείς οι 20 εκλεγμένοι αντιπρόσωποι των ισάριθμων ιερών μονών των αποτελουσών την Μοναστικήν Πολιτείαν του Αγιωνύμου Όρους Άθω δημοσιεύομεν εις επήκοον πάντων την ανοικτήν ταύτην συγχαρητήριον επιστολήν διά τάς κατά των Σοβιετικών νίκας σας.
Καί αγαλλόμενοι κραυγάζομεν εν θαυμασμώ:
Έπεσεν το Ζιτομίρ καί εσώθη η Χριστιανοσύνη.
Κύριος ο Θεός κρατύνη την υμετέραν εξουσίαν εις έτη πλείστα.

Οι 20 αντιπρόσωποι της ενιαυσίου συνάξεως των 20 κυριάρχων μονών της Αθωνικής Πολιτείας.
Α΄ ΤΕΤΡΑΔΟΣ: Λαύρας, Δοχειαρίου, Ξενοφώντος, Εσφιγμένου. Β΄ ΤΕΤΡΑΔΟΣ: Βατοπεδίου, Κουτλουμουσίου, Καρακάλου, Σταυρονικήτα. Γ΄ ΤΕΤΡΑΔΟΣ: Ιβήρων, Παντοκράτορος, Φιλοθέου, Σίμωνος Π¨ετρας. Δ΄ ΤΕΤΡΑΔΟΣ: Χιλιανδαρίου, Ξηροποτάμου, Αγ. Παύλου, Οσίου Γρηγορίου. Ε΄ΤΕΤΡΑΔΟΣ: Αγ. Διονυσίου, Ζωγράφου, Αγ. Παντελεήμονος, Κωνσταμονίτου